انسولین به عنوان یکی از مهمترین داروهای کنترل قند خون برای افراد مبتلا به دیابت شناخته میشود که با توجه به زمان شروع اثر، مدت زمان ماندگاری و نحوه عملکرد، انواع مختلفی دارد. به عنوان مثال بعضی از انواع انسولین سرعت اثر بالایی دارند و برای کنترل قند خون بعد از غذا گزینه مناسبی محسوب میشوند و برخی از انواع دیگر انسولین نیز سرعت عمل آهستهتری دارند و میتوانند قند خون را در طول روز یا شب در حالت ثابت نگه دارند.
به همین دلیل افرادی که به دیابت مبتلا هستند، لازم است به طور کامل با انواع انسولین و تفاوت آنها بر اساس مدت زمان اثر آشنا شوند تا بتوانند درک بهتری نسبت به روند درمان خود داشته باشند. انتخاب نوع انسولین معمولاً با توجه به شرایط جسمانی بیمار، سبک زندگی و نظر پزشک متفاوت است. در این مطلب قصد داریم شما را به طور کامل و جامع با انواع انسولین و ویژگیهای هرکدام آشنا کنیم تا بتوانید درک درستی نسبت به تفاوتهای هرکدام داشته باشید. پس لطفاً تا انتهای این مطلب همراه ما باشید.
آنچه در این مقاله خواهید خواند
- انسولین چیست؟
- انواع انسولین بر اساس اثرگذاری
- انواع انسولین از نظر مدل
- تفاوت انسولین لومیر و لانتوس چیست؟
- تفاوت انسولین رگولار و nph چیست؟
- فرق انسولین لانتوس با بازالین چیست؟
- تفاوت انسولین آسپارت و نوورپید چیست؟
- تفاوت انسولین گلارژین و لانتوس چیست؟
- تفاوت انسولین لانتوس ایرانی و خارجی چیست؟
- بهترین نوع انسولین کدام است و چگونه انتخاب میشود؟
- انواع قلم انسولین
- بهترین نوع انسولین برای دیابت بارداری کدام است؟
- بهترین محل تزریق انسولین کجاست؟
- آیا میتوان انسولین را قطع کرد؟ در چه شرایطی؟
- آیا میتوان انسولین را قطع کرد؟ در چه شرایطی؟
- عوارض انسولین چیست؟
- آیا تزریق انسولین باعث لاغری می شود؟
- تزریق بیش از حد انسولین چه عوارضی دارد و چه زمانی اورژانسی است؟
انسولین چیست؟
به طور کلی انسولین هورمونی است که توسط پانکراس (لوزالمعده) ساخته میشود و در بدن نقش بسیار مهمی را در تنظیم سطح قند خون (گلوکز) بر عهده دارد. این هورمون به سلولهای بدن در جذب گلوکز موجود در خون کمک میکند تا آن را به عنوان منبع انرژی مورد استفاده قرار بدهند.
انواع انسولین بر اساس اثرگذاری
انسولین انواع مختلفی دارد که بر اساس سرعت شروع به کار و مدت زمان ماندگاری اثر در گروههای مختلفی قرار میگیرد. در ادامه انواع انسولین را شرح میدهیم:
انسولین زود اثر
انسولینهای زود اثر در مدت زمان کمی اثرگذاری خود را آغاز میکنند. تأثیر این نوع انسولین معمولاً در عرض ۱۵ دقیقه شروع میشود و در حدود ۱ تا ۲ ساعت به بیشترین میزان خود میرسند و تأثیر آنها میتواند ۳ تا ۴ ساعت باقی بماند. این دسته از انسولینها برای کنترل افزایش قند خون بعد از غذا (هیپرگلیسمی پس از غذا) مورد استفاده قرار میگیرند. انسولینهای زود اثر را معمولاً باید قبل یا بلافاصله پس از صرف غذا مصرف کرد تا افزایش سطح قند خون ناشی از خوردن غذا را کنترل کند.
- مثال: انسولین لیسپرو (Humalog)، انسولین آسپارت یا نوورپید (NovoLog) و انسولین گلولیزین (Apidra)، از انواع انسولین زود اثر هستند.
انسولین کوتاه اثر
این نوع انسولین تأثیر خود را در عرض ۳۰ دقیقه نشان میدهد و پس از ۲ تا ۳ ساعت به اوج خود رسیده و میتواند اثربخشی خود را ۶ تا ۸ ساعت حفظ کند. معمولاً برای کنترل و مدیریت سطح قند خون در طول روز از انسولینهای کوتاه اثر استفاده میشود و لازم است بیمار آن را پیش از صرف غذا مصرف کند تا بتواند قند خون را کنترل کند. از این انسولین میتوان در ترکیب با انسولینهای طولانی اثر در رژیمهای ترکیبی بازال (دوام زیاد) و بولوس (دوام کم) استفاده نمود.
- مثال: انسولین معمولیHumulin R ، Novolin R از این گروه هستند.
انسولین متوسط اثر
این انسولینها در زمان شروع اثرگذاری کندتری دارند و معمولاً ۱ تا ۲ ساعت طول میکشد تا تأثیر خود را آغاز کنند. انسولینهای متوسط اثر در عرض ۴ تا ۱۲ ساعت به اوج خود میرسند و میتوانند حدود ۱۲ تا ۱۸ ساعت اثر خود را در بدن نگه دارند. این انسولینها را میتوان برای پوشش انسولین بازال (پس زمینهای با دوام زیاد) و بین وعدههای غذایی و شبانه مورد استفاده قرار داد. انسولینهای متوسط اثر را اغلب میتوان با انسولینهای زود اثر یا انسولینهای کوتاه اثر ترکیب کرد تا اثر انسولین بازال و بولوس ایجاد شود.
- مثال: انسولین NPH (Neutral Protamine Hagedorn)، سوسپانسیون انسولین روی (Lente insulin) جز انسولینهای متوسط اثر محسوب میشود.
انسولین طولانی اثر
انسولینهای طولانی اثر میتوانند سطح ثابتی از انسولین را در جریان خون (معمولاً بین ۱۸ تا ۲۴ ساعت یا بیشتر) فراهم کرده و نقش انسولین پایه یا بازال را ایفا کنند. برای این نوع انسولینها نمیتوان بیشترین میزان اثربخشی مشخصی در نظر گرفت و بیشتر برای کنترل قند خون در فواصل بین وعدههای غذایی و هنگام خواب مورد استفاده قرار میگیرند. این انسولینها معمولاً یکبار در روز تزریق میشوند، اما ممکن است در برخی از پروتکلهای درمانی تزریق آنها میتواند به دو نوبت در روز نیز تغییر کند.
- مثال انسولینهای طولانی اثر: انسولین گلارژین و انسولین دِتِمیر با نام تجاری لِوِمیر (Levemir).
انسولین فوق طولانی اثر
دوام این دسته از انسولینها، از انسولینهای با اثر طولانیمدت سنتی بیشتر است و بیش از ۲۴ ساعت دوام داشته و اثر پایدارتری دارند.
انسولینهای فوق طولانی اثر، از نظر زمان استفاده بسیار انعطافپذیرند و میتواند پوشش انسولین بازال را به طور مستمر و دائمی در مدت طولانیتری فراهم کنند تا خطر بروز هیپوگلیسمی کاهش پیدا کند.
- مثال: انسولین دِگلودک (Tresiba) جزو این گروه است.
انواع انسولین از نظر مدل
در ادامه شما را با برخی رایجترین انسولینهای موجود در بازار آشنا میکنیم.
انسولین لانتوس
انسولین لانتوس یک ترکیب مصنوعی از انسولین است که پزشک آن را برای کنترل قند خون بیماران مبتلا به دیابت تجویز میکند. از آنجایی که در ترکیبات لانتوس، ماده فعال گلارژین وجود دارد، بنابراین بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع ۲ و همه بیماران بالای شش سال مبتلا به دیابت نوع یک، میتوانند این انسولین را مورد استفاده قرار بدهند. این دارو در گروه هورمونهای با اثرگذاری طولانی قرار دارد و در ویالهای ده میلی لیتری و یا قلم عرضه میشود.
جایگزین انسولین لانتوس چیست؟
برخی از فرآوردههای انسولین گلارژین نظیر آبازاگلار، بازالین یا سایر برندهای مشابه میتوانند جایگزینی برای انسولین لانتوس در نظر گرفته شوند. در برخی موارد پزشک ممکن است از انسولینهای طولانی اثر دیگری مانند انسولین دتمیر یا انسولین دگلودک برای بیمار استفاده کند. با این وجود ممکن است در دوز و زمان تزریق تغییراتی ایجاد شود. برای تعویض لانتوس باید به نسخه، آموزش قلم جدید و کنترل قند نیاز است.
انسولین نوورپید
در انسولین نوورپید، مادهای به نام آسپارت وجود دارد و جزو گروه هورمونهای با اثر فوری قرار میگیرد و بزرگسالان و کودکان مبتلا به دیابت بالای یک سال میتوانند از این دارو استفاده کنند. نوورپید اغلب باید پیش از غذا تزریق شود، اما اگر پزشک تشخیص دهد، میتوان آن را پس از صرف غذا نیز تزریق کرد.
این دارو به طور معمول با دوز نیم تا یک واحد به ازای هر کیلوگرم وزن قابل تزریق است و بعضی مواقع پزشکان نوورپید را برای بیمار به همراه داروی دیگری که اثر متوسط یا طولانی دارد، تجویز میکنند. توجه داشته باشید استفاده از این انسولین برای زنان باردار مشکلی ندارد و در نهایت این ترکیب تزریقی در بازار به صورت ویالها و قلمهای مخصوص عرضه میشود.
انسولین نوومیکس
انسولین نوومیکس نوعی هورمون تزریقی است که در ترکیبات آن ماده فعال آسپارت وجود دارد و به سه شکل مختلف موجود است:
- نوومیکس ۳۰: این دارو از ۳۰ درصد آسپارت محلول که اثرگذاری فوری دارد و ۷۰ درصد انسولین متبلور شده با پروتئین با اثرگذاری متوسط تشکیل شده است و بیماران مبتلا به دیابت بالای ده سال، میتوانند این نوع انسولین را مصرف کنند.
- نوومیکس ۵۰: این دارو ۵۰ درصد انسولین محلول و ۵۰ درصد از نوع متبلور آن تشکیل شده است و بیماران دیابتی زیر ۱۸ سال نمیتوانند از آن استفاده کنند.
- نوومیکس ۷۰: این انسولین ۷۰ درصد آسپارت محلول و ۳۰ درصد پروتامین تبلور یافته دارد و مصرف آن برای افراد بالای ۱۸ سال مشکلی ندارد.
انسولین رگولار
انسولین رگولار انسانی دارویی است که از آن برای کنترل گلوکز خون استفاده میکنند و به شکلهای مختلف تزریق زیرجلدی، تزریق وریدی و استنشاقی قابل استفاده است. این دارو جزو گروه داروهای اثرگذاری کوتاهمدت قرار میگیرد و در صورت تشخیص پزشک میتواند با انواع متوسط یا طولانی اثر نیز استفاده شود. مصرف انسولین رگولار به همراه رژیم غذایی مناسب، ورزش و فعالیت بدنی کافی میتواند در درمان بیماری دیابتهای نوع یک و دو مؤثر باشد.
انسولین گلارژین
انسولین گلارژین (گلاین) یک انسولین طولانی اثر شناخته میشود که غلظت آن ۱۰۰ واحد در هر میلیلیتر است و آن را با تکنولوژی DNA نوترکیب تولید میکنند. این دارو به کودکان بالای ۶ سال و بزرگسالانی که به دیابت نوع ۱ و ۲ مبتلا هستند، کمک میکند تا بتوانند قند خون خود را کنترل و مدیریت کنند. با توجه به اینکه گلاین برای درمان کتواسیدوز دیابتی کاربردی ندارد، بنابراین در زمان افت قند خون (هیپوگلیسمی) نباید آن را مصرف کنید.
همچنین از مخلوط کردن یا رقیق کردن آن با انسولینها یا محلولهای دیگر نیز اجتناب کنید. از شایعترین عوارض این انسولین میتوان به افت قند خون لرزش، تعریق، تپش قلب، تاری دید و گاهی واکنش حساسیتی یا مشکلات محل تزریق اشاره کرد. در نهایت هر گونه تغییر در دوز، نوع و محل تزریق باید با نظر پزشک صورت بگیرد.
انسولین nph
داروی انسولین ایزوفان (NPH)، یک انسولین متوسط اثر محسوب میشود و میتواند به درمان و کنترل بیماری دیابت کمک کند. این دارو در افزایش سطح انسولین در بدن شما و کاهش قند خون (گلوکز) نقش مهمی دارد. انسولین ایزوفان ترکیبی از انسولین کوتاه اثر و متوسط اثر هستند و اغلب باید همراه آن از رژیم غذایی سالم و ورزش نیز استفاده کرد.
انسولین لومیر
انسولین لومیر یک داروی تزریقی است و مانند سایر داروهای انسولین برای کنترل قند خون بیماران دیابتی مورد استفاده قرار میگیرد. در لانتوس ماده فعال گلارژین وجود دارد و بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع ۲ و همه بیماران بالای شش سال مبتلا به دیابت نوع ۱ میتوانند از این دارو استفاده کنند. انسولین لوکیر جزو هورمونهای طولانی اثر دستهبندی میشود و آن را به شکل ویالهای ده میلیلیتری و یا قلم، تولید میکنند.
جایگزین انسولین لومیر چیست؟
برای جایگزین انسولین لومیر که همان انسولین دتمیر است، میتوان از انسولینهای پایه دیگر مانند انسولین گلارژین یا انسولین دگلودک استفاده کرد و انتخاب جایگزین این انسولین، باید با توجه به قند ناشتای بیمار، افت قند شبانه، وزن، سن و برنامه تزریق فرد صورت بگیرد. بعضی بیماران با انسولین لومیر روزی ۲ بار تزریق خود را انجام میدهند و با داروی دیگر برنامه آنها تغییر پیدا میکند. به همین دلیل بهتر است برای جایگزین کردن انسولین پزشک خود مشورت کنید.
انسولین اپیدرا
اپیدرا نوعی انسولین آنالوگ سریع اثر (انسولین گلوئیزین) محسوب میشود که کاربرد آن برای کنترل قند خون بزرگسالان، نوجوانان و کودکان بالای ۶ سال مبتلا به دیابت ملیتوس است. این دارو میتواند به سرعت وارد جریان خون شود و به سلولها در جذب قند کمک کند. یکی از ویژگیهای متمایز اپیدرا این است که به سرعت (معمولاً طی ۱۰ تا ۲۰ دقیقه پس از تزریق) تأثیر خود را آغاز میکند و در حدود یک ساعت نیز به بیشترین میزان خود رسیده و ۲ تا ۴ ساعت نیز در بدن باقی میماند.
انسولین آسپارت
انسولین آسپارت به عنوان یک انسولین سریعالاثر شناخته شده و تأثیر آن حدوداً ۱۵ دقیقه پس از تزریق آغاز میشود و در حدود یک ساعت پس از تزریق نیز به بیشترین میزان خود رسیده و ممکن است به مدت ۲ تا ۴ ساعت نیز در بدن باقی بماند. انسولین آسپارت به بهبود کنترل قند خون در بزرگسالان و کودکان مبتلا به دیابت کمک میکند و گاهی همراه با یک انسولین طولانی اثر یا متوسط اثر استفاده میشود.
انسولین بازالین
انسولین بازالین به عنوان یک انسولین طولانی اثر شناخته میشود که از آن میتوان برای کنترل قند خون بیماران مبتلا به دیابت نوع ۱ و ۲ استفاده کرد. این انسولین به صورت تدریجی در بدن آزاد میشود و معمولاً اثرگذاری آن ۲۴ ساعت و یا بیشتر است. انسولین بازالین وظیفه دارد تا انسولین پایه بدن را تأمین کرده و سطح پایداری از انسولین را در طول شبانهروز ایجاد کند.
همانطور که میدانید انسولینهای کوتاه اثر بیشتر برای تنظیم قند بعد از غذا مورد استفاده قرار میگیرند، اما انسولین بازالین توانایی تنظیم قند خون به طور پیوسته و بلندمدت را دارد. شما میتوانید این انسولین را روزی یک بار و ترجیحاً قبل از خواب تزریق کنید تا از افزایش قند خون شما در طول شب جلوگیری شود. انسولین بازالین با کاهش نوسانات شدید قند خون میتواند خطر آسیب به کلیه، اعصاب و چشمها را کاهش بدهد.
تفاوت انسولین لومیر و لانتوس چیست؟
انسولین لومیر با نام تجاری انسولین دتمیر و انسولین لانتوس با نام تجاری انسولین گلارژین شناخته میشود. هر دو در گروه انسولینهای طولانی اثر قرار میگیرند و از آنها به منظور کنترل قند خون پایه استفاده میشود. تفاوت این دو انسلوین با توجه به ماده موثره، مدت زمان اثرگذاری در بدن، نحوه تزریق، نوع قلم و شرایط جسمانی بیمار متفاوت است.
امکان دارد بعضی بیماران با لومیر به یک یا دو تزریق در روز نیاز پیدا کنند، در حالی که تزریق با انسولین لانتوس ممکن است متفاوت باشد. در نهایت برای انتخاب بین انسولین لومیر و لانتوس باید به قند ناشتا، افت قند شبانه، وزن، سبک زندگی و نظر پزشک توجه کنید و همواره دقت داشته باشید که این دو انسولین را نباید بدون تنظیم نسخه جایگزین شوند.
تفاوت انسولین رگولار و nph چیست؟
به طور کلی انسولین رگولار در گروه انسولینهای کوتاهاثر قرار میگیرد و معمولاً از آن برای کنترل و مدیریت قند خون مرتبط با غذا یا برخی شرایط درمانی استفاده میکنند. در حالی که انسولین nph یا انسولین ان پی اچ و انسولین ایزوفان جزو دسته انسولینهای متوسط اثر قرار دارد و بیشتر برای پوشش قند پایه در بخشی از روز مورد استفاده قرار میگیرد.
از دیگر تفاوتهای مهم این دو انسولین میتوان به رنگ آنها اشاره کرد؛ انسولین رگولار معمولا شفاف و nph اغلب کدر یا شیری رنگ است دارد و باید طبق آموزش، پیش از مصرف آن را تکان داد تا به آرامی یکنواخت شود. از نظر زمان تزریق نیز رگولار را معمولاً باید پیش از غذا تزریق کرد، اما nph برنامه دیگری دارد. در نهایت جایگزینی این دو انسولین با یکدیگر توصیه نمیشود و بسیار خطرناک است، زیرا میتواند افت یا افزایش شدید قند خون را به دنبال داشته باشد.
فرق انسولین لانتوس با بازالین چیست؟
انسولینهای لانتوس و بازالین هر دو در دسته انسولینهای پایه و طولانی اثر قرار میگیرند و تفاوت آنها بیشتر به برند، شرکت سازنده، قلم، دسترسی و قیمت آنها بستگی دارد. با وجود اینکه هر دو انسولین وظیفه کنترل قند خون پایه را بر عهده دارند، اما نباید آنها را به جای انسولین سریع اثر در وعدههای غذایی استفاده کرد. در صورتی که پزشک یکی از این انسولینها را جایگزین دیگری کند، بیمار لازم است زمان تزریق، تعداد واحد و روش استفاده از قلم را با نسخه جدید هماهنگ کند.
تفاوت انسولین آسپارت و نوورپید چیست؟
انسولین آسپارت با نام ژنریک شناخته میشود و نوورپید نیز یکی از برندهای انسولین آسپارت است. بنابراین تفاوت انسولین آسپارت و نوورپید در اصل به تفاوت ماده مؤثره و نام تجاری آنها مربوط میشود. البته فرآوردههای مختلف آسپارت میتوانند از لحاظ قلم، شرکت سازنده، قیمت، نحوه دسترسی و جزئیات بستهبندی با یکدیگر نیز تفاوتهایی داشته باشند. به طور کلی نوورپید انسولین یا انسولین نوروپید را معمولا باید نزدیک به وعده غذایی مصرف نمود و تا به کنترل قند بعد از غذا کمک کند.
تفاوت انسولین گلارژین و لانتوس چیست؟
انسولین گلارژین، در واقع نام ژنریک یا ماده مؤثره است و لانتوس نیز به عنوان یکی از برندهای شناخته شده انسولین گلارژین در نظر گرفته میشود. بنابراین در اغلب موارد، تفاوت اصلی این دو انسولین به نام ماده دارویی و نام تجاری آنها مربوط میشود. به طور کلی همه فرآوردههای گلارژین از نظر قلم، غلظت، شرایط نگهداری، شرکت سازنده و تجربه بیمار ممکن است با یکدیگر تفاوتهایی داشته باشند. در صورتی که پزشک لانتوس را با یک گلارژین دیگر جایگزین کند، بیمار موظف است تا درباره میزان دوز، زمان تزریق و آموزش قلم جدید، اطلاعات و آموزشهای لازم را دریافت کند و همچنین از تغییر برند بدون هماهنگی با پزشک خودداری کند؛ چرا که این کار میتواند سردرگمی و خطا در تزریق را به دنبال داشته باشد.
تفاوت انسولین لانتوس ایرانی و خارجی چیست؟
انسولین خودکاری یا قلمی در واقع یک انسولین خارجی محسوب میشود که به دلیل داشتن قلم برای تزریق، با نمونه ایرانی آن متفاوت است. برای آشنایی بیشتر با انواع انسولین از لحاظ عملکرد، بهتر است فقط در این باره با پزشک متخصص مشورت کنید. تفاوت انسولین لانتوس ایرانی و خارجی معمولاً با نام تجاری، شرکت سازنده، نوع قلم، نحوه دسترسی، قیمت و تجربه مصرف بیمار مرتبط است.
با وجود اینکه ماده مؤثره اصلی در این فرآوردهها همان انسولین گلارژین است، اما هر محصول ممکن است ویژگیهای تولیدی و بستهبندی مخصوص خود را داشته باشد و بیمار نباید صرفاً به دلیل ایرانی یا خارجی بودن آن فقط از یک دارو استفاده کند. معیار مهم این است که قند خون با دارو کنترل شود و بیمار دچار افت قند شدید نشود.
بهترین نوع انسولین کدام است و چگونه انتخاب میشود؟
برای انتخاب بهترین انسولین باید به نکات زیر توجه داشته باشید:
- سن بیمار: یکی از عوامل اصلی و مهم برای تجویز و مصرف انسولین، توجه به سن بیمار است.
- آمادگی بیمار: آمادگی بیمار برای انجام تزریق های متعدد در طی روز نیز در انتخاب نوع انسولین تأثیر دارد.
- انتخاب سبک زندگی: نوع تغذیه مصرفی و میزان فعالیت بدنی میتوانند در مشخص شدن نوع انسولین نقش داشته باشند.
- نحوه پاسخدهی بدن نسبت به انسولین: مدت زمان جذب انسولین و مدت زمان فعالیت آن در بدن افراد مختلف متفاوت است.
انواع قلم انسولین
انواع قلم انسولین شامل دو دسته اصلی یکبار مصرف و قابل استفاده مجدد است و تفاوت آنها به قابلیت استفاده از آنها مربوط میشود. قلمهای یکبار مصرف از قبل با انسولین پر شدهاند و پس از خالی شدن کارتریج انسولین یا استفاده از قلم به مدت ۲۸ یا ۳۲ روز با توجه به نوع انسولین میتوان آنها را دور انداخت.
در مقابل، قلمهای قابل استفاده مجدد توسط کارتریجهای انسولین کار میکنند که میتوان آنها را درون قلم جایگذاری کرده و پس از استفاده از انسولین آن را دور انداخت و قلم را برای کارتریج بعدی حاضر نمود. به طور کلی هر قلم فقط مخصوص انواع خاصی از انسولین است و باید در زمان خرید قلمها این نکات را فراموش نکنید.
بهترین نوع انسولین برای دیابت بارداری کدام است؟
بیشتر افرادی که به دیابت بارداری مبتلا میشوند، برای درمان انسولین سریعالاثر را پیش از غذا مصرف میکنند. همچنین ممکن است نوع دیگری از انسولین، مثل انسولین با اثر متوسط یا انسولین لومیر را نیز مصرف کنند؛ زیرا این انسولین ماندگاری بیشتری دارد و یک بار در روز باید آن را استفاده کرد. در منابع معتبر به مصرف انسولینهایی همچون انسولین آسپارت و انسولین لیسپرو برای استفاده در بارداری توصیه میشود.
بهترین محل تزریق انسولین کجاست؟
ناحیههایی که چربی کافی زیر پوست داشته باشند، محل مناسبی برای تزریق انسولین محسوب میشوند. این نواحی شامل شکم، ران، پشت بازو و گاهی باسن هستند. معمولاً شکم بهترین جا برای تزریق است، زیرا انسولین در این ناحیه به سرعت جذب میشود. توصیه میشود برای جلوگیری از سفت شدن پوست یا برجسته شدن آن محل تزریق را به طور مرتب عوض کنید. همچنین توجه داشته باشید که انسولین را بر روی پوست زخمی، کبود، عفونی، دردناک یا متورم تزریق نکنید.
پیشنهاد مطالعه: بهترین محل و نحوه تزریق انسولین
آیا میتوان انسولین را قطع کرد؟ در چه شرایطی؟
قطع کردن انسولین تنها زمانی جایز است که پزشک اجازه بدهد. برای افراد مبتلا به دیابت نوع ۱، انسولین معمولاً درمان ضروری و مادامالعمر محسوب میشود و قطع آن میتواند خطر کتواسیدوز دیابتی را افزایش بدهد. در دیابت نوع ۲ نیز بعضی بیماران در صورت کاهش وزن، اصلاح سبک زندگی و یا داروهای دیگر ممکن است کمتر به انسولین نیاز پیدا کنند. در نهایت این تصمیم باید با تشخیص پزشک اتخاذ شود و قطع ناگهانی آن میتواند باعث افزایش قند خون به شکل خطرناکی شود.
آیا میتوان انسولین را قطع کرد؟ در چه شرایطی؟
دلیل اثر نکردن انسولین میتواند با تزریق در محل نامناسب، انسولین تاریخ مصرف گذشته، نگهداری اشتباه، دوز ناکافی، خطای تزریق، استفاده از قلم اشتباه یا تزریق در ناحیه سفت و برجسته مرتبط باشد. مصرف غذای پر کربوهیدرات، عفونت، استرس، سبک زندگی کمتحرک و مصرف برخی داروها نیز میتواند قند خون را افزایش بدهد و چنانچه با وجود تزریق، قند خون همچنان بالا میماند، دوز انسولین را خودسرانه افزایش ندهید و علت آن را با پزشک بررسی کنید.
عوارض انسولین چیست؟
افت قند خون به عنوان مهمترین عارضه انسولین شناخته میشود و معمولاً در صورتی رخ میدهد که دوز انسولین زیاد باشد و یا یکی از وعدههای غذایی حذف شود. همچنین چنانچه فعالیت بدنی بیمار به صورت ناگهانی زیاد شود و یا نوع اشتباهی از انسولین را مصرف کند، مشکل افت قند نیز بروز پیدا میکند. انسولینهایی نظیر انسولین رایزودگ، انسولین لانتوس، انسولین نوومیکس، انسولین نوورپید و انسولین رگولار در صورتی که در زمان یا دوز اشتباه تزریق شوند، میتوانند افت قند خون را به دنبال داشته باشد. در ادامه برخی از عوارض احتمالی و مضرات انسولین را شرح میدهیم:
عوارض انسولین
- افزایش وزن
- سردرد و گیجی
- مشکل تاری دید
- احساس تپش قلب
- کبود شدن محل تزریق
- احساس ضعف و بیحالی
- احساس لرزش و عرق سرد
- احساس ضعف و گرسنگی شدید
- در موارد نادر بروز حساسیت دارویی
- درد، خارش یا قرمز شدن محل تزریق
- مشکل تشنج یا کاهش هوشیاری زمان در افت قند شدید
آیا تزریق انسولین باعث لاغری می شود؟
تزریق انسولین نه تنها موجب لاغری نمیشود، بلکه در بعضی بیماران نیز میتواند افزایش وزن را به همراه داشته باشد؛ زیرا در این شرایط قند میتواند به راحتی وارد سلولها شده و دیرتر از ادرار دفع شود. کاهش وزن با حذف یا کم کردن خودسرانه انسولین بسیار خطرناک است و باعث میشود تا ریسک ابتلا به کتواسیدوز دیابتی به شدت افزایش یابد. بنابراین اگر بیمار دیابتی درباره وزن خود نگران است، بهتر است برای لاغری از پزشک برنامه تغذیه و دارو دریافت کند و فعالیت بدنی خود را افزایش بدهد. توجه داشته باشید که انسولین دارویی برای لاغری نیست.
تزریق بیش از حد انسولین چه عوارضی دارد و چه زمانی اورژانسی است؟
تزریق زیاد انسولین میتواند افت شدید قند خون را به دنبال داشته باشد و در موارد شدید نیز باعث بروز تشنج، کما و حتی مرگ شود. این خطر ممکن است در اثر مصرف اشتباه، تکرار دوز، حذف وعده غذایی یا مصرف غیرپزشکی انسولین رخ بدهد. بنابراین در صورتی که فرد بیش از مقدار تجویز شده انسولین دریافت کرده باشد، لازم است قند خون را بررسی کرده و طبق آموزش افت قند خود را جبران کند. چنانچه بیمار با علائم شدید یا کاهش هوشیاری مواجه شد، لازم هست هر چه سریعتر با اورژانس تماس بگیرید.
سخن نهایی
همانطور که میدانید شناخت و آگاهی از زمان اثرگذاری انسولین به شما در کنترل کامل قند خونتان کمک میکند و همچنین هماهنگ کردن زمان تزریق با وعدههای غذایی برای جلوگیری از افت یا افزایش ناگهانی قند بسیار اهمیت دارد. فراموش نکنید واکنش بدن هر فرد نسبت به مصرف هر دارویی متفاوت است؛ بنابراین باید همیشه برنامه درمانی خود را با پزشک تنظیم کنید تا بتوانید بهترین نتیجه ممکن برای سلامتی خود را دریافت کنید. از اینکه تا پایان این بخش همراه ما بودید، از شما تشکر میکنیم.