قند خون یکی از مهمترین پارامترها در پروسه سلامتی هر انسانی است و کنترل نشدن آن میتواند به دیابت منجر شود؛ طبق آمارها از هر 11 نفر در جهان 1 نفر به بیماری قند خون مبتلا است. آزمایش قند خون ناشتا ( Fasting Blood Sugar یا FBS) یکی از مهمترین آزمایشها برای بررسی سطح گلوکز خون و تشخیص دیابت محسوب میشود.
- میزان نرمال FBS چند است؟
- Fasting Blood Sugar چیست؟
- FBS در آزمایش خون نرمال چند است؟
- آزمایش قند خون به انگلیسی چه نام دارد؟
- تفسیر جواب آزمایش Fasting Blood Sugar چگونه است؟
علاوه بر سوالات بالا در این مقاله از سایت سیناکر قصد داریم به بررسی FBS در آزمایش خون چیست، میزان نرمال آن چقدر است، جدول تفسیر آزمایش قند خون چگونه خوانده میشود و علل بالا یا پایین بودن آن کداماند، بپردازیم.
FBS در آزمایش خون چیست؟
آزمایش قند خون به انگلیسی Fasting Blood Sugar و به معنای (قند خون ناشتا) است. در این آزمایش، میزان گلوکز خون پس از یک دوره ناشتایی که معمولاً بین ۸ تا ۱۲ ساعت است، اندازه گیری میشود. گلوکز، سوخت اصلی سلولهای بدن است و میزان گلوکز بدن به هورمون انسولین و گلوکاگون بستگی دارد. هنگامی که ترشح یا عملکرد انسولین دچار اختلال شود، گلوکز در خون تجمع پیدا کرده و موجب بالا رفتن قند خون میشود.
این آزمایش را میتوان با نامهای آزمایش FBS، آزمایش FBS چیست یا به سادگی FBS چیست؟ نیز جستجو کرد. همچنین ممکن است در برگه آزمایش این تست را با املای (اف بی اس در آزمایش خون)، (f.b.s در آزمایش) یا به صورت خلاصه (FBS test)، (تست FBS) نیز مشاهده کنید که تماما به یک آزمایش، یعنی سنجش قند خون در حالت ناشتا، اشاره دارند.
آزمایش قندخون ناشتا (FBS)
Fasting Blood Glucose چیست و چه فرقی با Fasting Blood Sugar دارد؟
Fasting Blood Glucose (FBG) و Fasting Blood Sugar (FBS) عملاً یک آزمایش هستند و برخی از آزمایشگاهها به جای FBS از عبارت (FPG یا fbg) در آزمایش خون استفاده میکنند و در نتیجه و روش انجام تفاوتی ندارند و صرفا تغییر نام است.
معنی Fasting در آزمایش چیست؟
در اصطلاحات آزمایشگاهی (Fasting) به معنای ناشتا است، به عبارتی دیگر یعنی فرد قبل از نمونه گیری چیزی جز آب نخورده و ننوشیده باشد. این کلمه در بسیاری از آزمایشهای خون مانند قند خون و چربی خون پیش از نام اصلی میآید و ضرورت ناشتا بودن را نشان میدهد.
قند خون به انگلیسی در جواب آزمایش و دیابت به انگلیسی
در ادامه با معنی fasting blood sugar در آزمایش و معادل انگلیسی اصطلاحات رایج قند خون آشنا میشویم.
| اصطلاح فارسی | معادل انگلیسی |
| قند خون | Blood Sugar یا Blood Glucose |
| قند خون ناشتا | Fasting Blood Sugar (FBS) |
| قند خون تصادفی (بدون ناشتایی) | Random Blood Sugar (RBS) |
| دیابت (دیابت به انگلیسی در آزمایش) | Diabetes |
| پیش دیابت | Prediabetes |
| گلوکز | Glucose |
چرا آزمایش FBS انجام میشود؟ آزمایش FBS برای چیست؟
این آزمایش به پزشکان کمک میکند تا برنامههای پیشگیری و درمان را برای بیماران پرخطر تدوین کنند،
سطح نرمال قند خون ناشتا نشاندهنده عملکرد صحیح متابولیسم بدن است. اگر سطح قند خون بالاتر یا پایینتر از حد نرمال باشد، میتواند نشانهای از مشکلات متابولیکی مانند مقاومت به انسولین یا مشکلات پانکراس باشد.
آزمایش قند خون FBS به شما نتایج زیر را میدهد.
- آیا فرد به دیابت یا پیشدیابت مبتلاست؟
- آیا میزان سطح قند خون شما پایین و یا بالا است؟
- آیا درمان و یا داروهای دیابت برای شما موثر بودهاند؟
- آیا هدفهای کلی درمان قند خون قابل مدیریت است؟
- آیا بایستی تغییری در ورزش و یا برنامه غذایی خود به وجود بیاورید؟
این آزمایش به راحتی و با هزینه کم انجام میشود و نیازی به تجهیزات پیچیده ندارد. به همین دلیل به عنوان یک ابزار غربالگری موثر در بین جمعیت عمومی استفاده میشود. در مجموع، آزمایش قند خون ناشتا یک ابزار کلیدی برای شناسایی و مدیریت دیابت و سایر مشکلات مرتبط با قند خون است و به طور منظم در آزمایشهای روتین پزشکی استفاده میشود.
شرایط انجام آزمایش FBS چیست؟
تست قند خون ناشتا که به آن FBS میگویند یکی از انواع آزمایشات برای سنجش قند خون است که در ادامه با شرایط انجام آن بیشتر آشنا میشویم.
- حداقل 8 ساعت قبل از نمونهگیری چیزی نخورده باشید.
- شب قبل از آزمایش شام سبک میل کرده و رژیم غذایی خود را تغییر ندهید.
- آزمایش معمولاً صبح و پیش از مصرف داروی صبحگاهی دیابت انجام میشود.
- در صورت مصرف داروی خاص (علیالخصوص داروهای دیابت یا انسولین)، حتماً پیش از آزمایش با پزشک مشورت کنید.
آزمایش قند خون ناشتا باید چند باشد؟
محدودههای قند خون ناشتا در آزمایش Fasting Blood Sugar به شرح زیر است:
- وضعیت طبیعی: ۷۰ تا ۹۹ میلیگرم بر دسیلیتر
- وضعیت پیش دیابت: ۱۰۰ تا ۱۲۵ میلیگرم بر دسیلیتر
- وضعیت دیابت: ۱۲۶ میلیگرم بر دسیلیتر (در دو آزمایش جداگانه)
FBS در آزمایش خون نرمال چند است؟ میزان نرمال FBS
| رده سنی | محدوده نرمال FBS |
| بزرگسالان | ۷۰ تا ۹۹ mg/dL |
| کودکان زیر ۲ سال ( fbsدر آزمایش خون کودکان) | ۶۰ تا ۱۰۰ mg/dL |
| سالمندان | ۷۰ تا ۱۰۰ mg/dL |
| زنان باردار (غربالگری دیابت بارداری) | معمولاً کمتر از ۹۲ mg/dL |
مقدار طبیعی قند خون نرمال در افرادی که بالغ هستند بین 70 تا 100 میلیگرم در دسیلیتر است. اگر این میزان عددی بین 100 تا 125 گرم بر دسی لیتر باشد فرد در مرحله پیش دیابت قرار دارد. میزان قند خون ناشتا بیشتر از 126 میلیگرم در دسی لیتر نشاندهنده این است که فرد به بیماری دیابت مبتلا شده است. باید بدانید که میزان قند خون ناشتا در کودکانی که کمتر از 2 سال دارند عددی میان 60 الی 100 میلیگرم در دسی لیتر است. سطح طبیعی و نرمال قند خون در افرادی که سالمند هستند عددی بین 70 تا 100 میلیگرم در دسی لیتر است.
تفسیر جواب آزمایش Fasting Blood Sugar|جدول تفسیر آزمایش قند خون
با کمک تست قند خون ناشتا تعیین میشود که در هر دسی لیتر از خون چه میزان قند یا گلوکز وجود دارد. نتیجه FBS در جواب آزمایش خون به صورت زیر است.
- نرمال و طبیعی
در این وضعیت جواب آزمایش زیر عدد 100 میلیگرم در دسی لیتر است. باید بدانید که این نتیجه میتواند خوب باشد و این معنی را میدهد که به بیماری دیابت دچار نشدهاید.
- پیش دیابت
در این مرحله خون عددی بین 100 تا 125 میلیگرم در دسی لیتر است. این عدد نشان میدهد که شما در معرض ابتلا به دیابت قرار دارید. اما در این شرایط لازم نیست که دارو مصرف کنید. این افراد باید به طور جدی در فکر تغییر سبک زندگی خود باشند. برای مثال اگر سیگاری هستید و یا دچار مشکل اضافه وزن هستید لازم است که ورزش کنید و سیگار را ترک کنید. از یک رژیم غذایی سالم بهره ببرید.
- دیابتیک
در این حالت عدد قند خون شما بیشتر از 126 میلیگرم در دسی لیتر است. برای این که پزشک مطمئن شود که شما دیابت دارید لازم میداند که این تست را دوباره برای شما تکرار کند.
| نوع آزمایش | نرمال | پیش دیابت | دیابت |
| FBS (قند خون ناشتا) | کمتر از ۱۰۰ mg/dL | ۱۰۰ تا ۱۲۵ mg/dL | ۱۲۶ mg/dL یا بالاتر |
| BS،RBS(قند خون تصادفی) | کمتر از ۲۰۰ mg/dL | نرمال یا غیرنرمال | ۲۰۰ mg/dL یا بالاتر |
| 2hpp (۲ ساعت بعد از غذا) | کمتر از ۱۴۰ mg/dL | ۱۴۰ تا ۱۹۹ mg/dL | ۲۰۰ mg/dL یا بالاتر |
| HbA1c (میانگین قند سهماه) | کمتر از ۵.۷ ٪ | ۵.۷ تا ۶.۴ ٪ | ۶.۵ ٪ یا بالاتر |
در این جدول به تفسیر آزمایش قند خون ناشتا و تفسیر آزمایش FBS پرداختیم. لازم به ذکر است بدانید، اگر مقدار FBS بالای ۱۲۶ باشد و سایر علائم دیابت را نیز داشته باشید، پزشک برای بررسیهای بیشتر ممکن است این آزمایش را دوباره تکرار کند.
تفسیر آزمایش قند BS
در این نوع تست قند خون به صورت مستقیم اندازه گرفته میشود. این آزمایش برای سنجیدن بیمارانی که دیابتی هستند به طور معمول کاربرد دارد. تست گلوکز سرم جهت تشخیص دادن بیماریهای متابولیک است. سنجش سطح گلوکز سرم را بایستی بر طبق زمان انجام تست در طی روز انجام داد.
تفسیر آزمایش قند خون ناشتا (FBS)
همانطور که گفته شد این آزمایش برای سنجش سطح گلوکز خون در وضعیت ناشتا کاربرد دارد. بیمار برای این تست باید دست کم 8 ساعت ناشتا باشد. این تست برای شناخت افرادی است که به تازگی به بیماری دیابت مبتلا شدهاند. میزان FBS بهترین راه برای غربالگری بیماری دیابت، دیابت بارداری و پیش دیابت است. اگر میزان این پارامتر از عدد 126 میلیگرم در دسی لیتر بیشتر باشد و علائم دیابت نیز در فرد دیده شود میتوان نتیجه گرفت که آن فرد به بیماری دیابت مبتلا شده است.
تفسیر آزمایش قند 2hpp
برای این که این تست را انجام دهید لازم است که یک وعده غذا را به عنوان چالش گلوکز مصرف کنید. انسولین به صورت نرمال و طبیعی فورا پس از غذا در جواب به بالا رفتن گلوکز در خون ترشح میشود و سبب برگشت آن به دامنه قبل از مصرف غذا در عرض دو ساعت میشود. در بیمارانی که به دیابت مبتلا هستند سطح گلوکز به طور معمول دو ساعت بعد از صرف غذا همچنان بالا میماند. اگر نتیجه آزمایش بیش از 140 و کمتر از 200 میلیگرم در دسی لیتر شد باید تست تحمل گلوکز را برای تایید تشخیص درست انجام دهید.
FBS بالا در آزمایش خون چیست؟ علل و علائم بالا بودن FBS
علل شایع بالا بودن FBS یا بالا بودن bs در آزمایش خون شامل موارد زیر است:
- دیابت نوع ۱ یا نوع ۲
- استرس و اضطراب شدید
- بیماریهای کبدی و اختلالات هورمونی
- تغذیه نامناسب و پرچرب پیش از آزمایش
- مصرف برخی داروها مانند کورتیکواستروئیدها
برای پاسخ به سوال FBS در آزمایش خون نشانه چیست؟ و علائم احتمالی قند خون بالا میتوانیم به موارد زیر اشاره کنیم.
- خشکی دهان
- افزایش دفعات ادرار
- تاری دید و احساس خستگی
- تشنگی و گرسنگی بیش از حد
- کاهش یا افزایش وزن بدون دلیل مشخص
علائم و علل پایین بودن FBS در آزمایش خون
علل شایع پایین بودن FBS (هیپوگلیسمی) شامل موارد زیر است:
- مصرف الکل
- ناشتایی طولانیمدت
- برخی اختلالات هورمونی
- فعالیت بدنی شدید پیش از آزمایش
- مصرف بیش از حد داروهای دیابت یا انسولین
پایین بودن مقدار قند خون ناشتا (هیپوگلیسمی) میتواند نشانهها و علائم خاصی داشته باشد که در ادامه با برخی از مهمترین آنها آشنا میشویم.
- تاری دید
- حالت تهوع
- تپش قلب سریع
- خستگی یا ضعف
- احساس سرما و لرز
- سبکی سر یا سرگیجه
- عرق کردن بیش از حد
- اعصبانیت یا تحریک پذیری
- زودرنجی و یا بی حوصلگی مفرط
آزمایش FBS در بارداری
انجام آزمایش FBS یکی از مهمترین آزمایشاتی است که باید در دوران بارداری انجام شود. انسانها در هر سن و موقعیتی میتوانند به بیماری دیابت یا قند خون بالا مبتلا شوند. اما بارداری، دوران خاصی است که در طول آن، مقادیر هورمونهای بدن دائماً دچار تغییر میشوند و بالا رفتن قند خون میتواند برای سلامت مادر و جنین خطرناک باشد. به همین دلیل لازم است تا این آزمایش در آزمایشگاههای معتبر انجام شود و نتایج آن به صورت تخصصی مورد بررسی قرار بگیرد.
FBS در آزمایش خون کودکان
میزان نرمال قند خون ناشتا در کودکان زیر ۲ سال معمولاً بین ۶۰ تا ۱۰۰ mg/dL محسوب میشود. کودکان بزرگتر در صورت داشتن علائمی مانند اضافه وزن، سابقه خانوادگی دیابت یا علائم مشکوک به قند خون بالا (مانند تشنگی و ادرار مکرر) باید این آزمایش را انجام دهند.
برای چه افرادی آزمایش FBS تجویز میشود؟
در نظر داشته باشید که تست قند خون ناشتا در افراد زیر لازم است:
- افراد چاق
- افراد کم تحرک
- سن بالای 45 سال
- سابقه دیابت در خانواده
- افراد مبتلا به سکته مغری
- زنانی با سابقه دیابت بارداری
- افراد با سابقه مقاومت به انسولین
- افراد مبتلا به فشار خون بالا یا تریگلیسرید بالا
نکته قابل توجه این است که پیش دیابت، دیابت بارداری و دیابت نوع دو در اول ظهورشان بدون علامت هستند. بنابراین امکان دارد که فردی به این بیماری مبتلا باشد ولی از وجود آن بیخبر باشد. به همین علت توصیه میشود این تست را بصورت سالانه انجام دهید.
نکاتی در مورد قند خون ناشتا و بیماری پیش دیابت و دیابت
اگر مدتزمانی است که به علائم قند خون مبتلا هستید احتمال این که به دیابت شده باشید وجود دارد. بنابراین لازم است که حتما به پزشک مراجعه کنید و تست قند خون بدهید. در نظر داشته باشید که علائم قند خون بالا شامل خشک شدن دهان، گرسنه شدن بیشتر از حد، کاهش و یا افزایش وزن است. قند خون ناشتا آزمایش سادهای است که با انجام آن متوجه میشود که آیا به بیماری دیابت مبتلا هستید یا خیر. برخی افراد هستند که در مرحله پیش دیابت هستند. بدین معنا که قند خون آنها بالاتر از حد نرمال و طبیعی است؛ اما هنوز به بیماری دیابت مبتلا نشدهاند.
چنانچه افرادی که به پره دیابت و یا پیش دیابت مبتلا هستند سبک زندگی خود را تغییر ندهند، ممکن است بعد از چند سال به دیابت مبتلا شوند. لازم است که افرادی که به پیش دیابت مبتلا هستند هر سال تست قند خون ناشتا بدهند. در این صورت اگر میزان قند خون در این افراد بالا باشد پزشک میتواند دستوراتی را مبنی بر کنترل قند خون و تاخیر انداختن بیماری دیابت به آنها بدهد. در نظر داشته باشید که اگر قند خون شما بیش از اندازه نرمال است بهتر است که درمان را هر چه سریعتر شروع کنید. زیرا درمان به موقع دیابت میتواند گامی بسیار موفق و موثر و راحت در درمان این بیماری باشد.
هزینه آزمایش FBS
هزینه آزمایش FBS در ایران بسته به نوع ارائه خدمات، نوع بیمه و محل انجام آن متفاوت است. همچنین در آزمایشگاههای معتبر، هزینه آزمایش FBS بستگی به تعرفههای مصوب وزارت بهداشت داشته و معمولاً قیمت آن در محدوده تعرفههای آزاد ذکر شده است.
سخن پایانی
در این مقاله در مورد تست قند خون ناشتا و تفسیر جامع آن با شما صحبت کردیم و دانستید آزمایش FBS یکی از سادهترین و در عین حال مهمترین آزمایشهای خون برای تشخیص و پیشگیری از دیابت به شمار میرود. تفسیر نهایی هر نتیجه غیرطبیعی این آزمایش باید با نظر پزشک متخصص انجام شود و لازم است که در صورت مبتلا بودن به دیابت دستورات لازم را بنا به توصیه پزشک رعایت کنید.
