تفسیر و خواندن جواب آزمایش ادرار

آزمایش ادرار یا U/A (Urinalysis) یکی از رایج‌ترین و مفیدترین آزمایش‌ها به منظور بررسی و تعیین تغییرات شیمیایی، فیزیکی و میکروسکوپی در افراد است که با استفاده از این آزمایش پزشکان می‌توانند بسیاری از بیماری‌های مهم افراد را از جمله مانند بیماری‌های کبدی، کلیوی، دیابت و… تشخیص دهند.

بنابراین یادگیری نحوه تفسیر و خواندن جواب آزمایش ادرار (U/A) می‌تواند به شما کمک کند تا به راحتی بفهمید وضعیت سلامت بدنتان چگونه است و در صورت وجود هرگونه مشکل، سریع‌تر به پزشک مراجعه کنید. در این مقاله از سیناکر، به صورت کامل و دقیق به بررسی pH در آزمایش ادرار، تفسیر آزمایش عفونت ادراری، معنای انواع پارامترهای آزمایش ادرار  WBC ،RBC ،Blood ،Bacteria و نحوه خواندن جواب آزمایش ادرار ۲۴ ساعته می‌پردازیم تا با دقت بیشتری نتایج آزمایش خود را تحلیل کنید.

آزمایش ادرار یا Urinalysis چیست؟

در پاسخ به سوال آزمایش u/a چیست؟ باید بگوییم که آزمایش ادرار (urinalysis) یک تست تشخیصی ساده است که نمونه‌ای از ادرار شما را بررسی می‌کند. این آزمایش به سه بخش اصلی تقسیم می‌شود.

1. آزمایش فیزیکی (Physical examination): بررسی ظاهر ادرار شما شامل رنگ، شفافیت و بوی آن
2. آزمایش شیمیایی (Chemical analysis): اندازه‌گیری مقادیر مختلف مواد شیمیایی موجود در ادرار مثل گلوکز، پروتئین و کتون‌ها
3. آزمایش میکروسکوپی (Microscopic examination): بررسی ذرات ریز موجود در ادرار مثل سلول‌های خون، باکتری‌ها، کریستال‌ها و سایر ذرات

آزمایش Urine Analysis برای تشخیص چیست؟

اگر بپرسید آزمایش UA برای تشخیص چیست؟ باید بگوییم که این آزمایش معمولا برای غربالگری عفونت‌های ادراری، بیماری‌های  کلیوی، دیابت، مشکلات کبدی و حتی پایش سلامت بارداری تجویز می‌شود.

pH در آزمایش ادرار باید چند باشد؟

ph در آزمایش ادرار نشان‌دهنده میزان اسیدی یا قلیایی بودن ادرار است. حال سوال ایجاد می‌شود ph نرمال ادرار یا ph ادرار باید چند باشد؟ مقدار طبیعی آن بین ۴.۵ تا ۸ است و توسط تست نوار ادرار (dipstick) اندازه‌گیری می‌شود. تفسیر ph ادرار  به صورت زیر است.

• اسیدی (ph کمتر از۷):  این می‌تواند نشانه‌ای از سنگ کلیه، التهاب کلیه یا بیماری‌های مرتبط با کلیه باشد.
• قلیایی (ph بالاتر از۷): می‌تواند نشانه‌ای از عفونت باکتریایی دستگاه ادراری باشد.

در پاسخ به سوال ph 7 در آزمایش ادرار نشانه چیست؟ باید بدانید عدد ۷ در مرز خنثی قرار دارد و کاملا طبیعی است، مگر اینکه با سایر علائم‌ها همراه باشد.

اصطلاحات و علامت اختصاری در جواب آزمایش ادرار

در جواب آزمایش ادرار عمدتا با اصطلاحات تخصصی زیادی مواجه خواهید شد که شناخت معنی آن‌ها به شما در تفسیر درست جواب کمک می‌کند. در جدول زیر برخی از علامت اختصاری عفونت ادراری در آزمایش و سایر پارامترها آورده شده است.

تفسیر آزمایش عفونت ادراری در آزمایش ادرار

تفسیر آزمایش عفونت ادراری معمولاً بر پایه سه پارامتر اصلی (نیتریت، لکوسیت استراز و باکتری) انجام می‌شود.

نیتریت (Nitrite) در آزمایش ادرار

nitrite در آزمایش ادرار به این صورت تفسیر می‌شود: بدن هر چیزی را که به آن نیاز ندارد، از جمله نیترات‌ها را از طریق ادرار دفع می‌کند. اگر آنها با باکتری در دستگاه ادراری یافت شوند، به نیتریت تبدیل می‌شوند، بنابراین وجود آنها در ادرار نشان دهنده عفونت دستگاه ادراری است.

باکتری (Bacteria) در آزمایش ادرار

Bacteria در آزمایش ادرار یا باکتری در آزمایش ادرار نشانه‌ای از عفونت در دستگاه ادراری (UTI) است که ممکن است مثانه، حالب یا کلیه‌ها را درگیر کرده باشد. این عفونت اغلب با افزایش گلبول‌های سفید (WBC) و نیتریت در آزمایش ادرار همراه است. تشخیص به‌موقع باکتریوری (وجود باکتری در ادرار) اهمیت زیادی دارد، زیرا در صورت درمان‌نشدن می‌تواند به عفونت‌های پیچیده‌تر کلیوی یا حتی عفونت خون منجر گردد.

اگر بپرسید معنی bacteria در آزمایش ادرار چیست، تفسیر دقیق و علمی جواب آزمایش ادرار به ‌ویژه در بخش باکتری معمولاً به صورت زیر است که نقش مهمی در تشخیص سریع و انتخاب درمان موثر توسط پزشک دارد.

1. bacteria rare در آزمایش ادرار: مقدار بسیار کم، معمولاً طبیعی تلقی می‌شود.
2. bacteria moderate در آزمایش ادرار: مقدار متوسط، نیازمند بررسی بیشتر
3. bacteria many در آزمایش ادرار: مقدار زیاد، معمولاً نشانه عفونت فعال است.

علائم شایع شامل سوزش هنگام ادرار، تکرر ادرار، درد در ناحیه زیر شکم یا تب هستند.

میزان نرمال WBC در آزمایش ادرار چقدر است؟

در آزمایش خون، wbc یا گلبول‌های سفید خون نشان دهنده سلول‌های سیستم ایمنی بدن هستند که به مبارزه با عفونت‌ها و بیماری‌ها کمک می‌کنند. میزان نرمال wbc در آزمایش ادرار به ‌طور معمول ۰ تا ۵ عدد در هر میدان دید میکروسکوپ است و بالا بودن wbc در آزمایش ادرار اغلب به عفونت ادراری یا التهاب مربوط می‌شود. بالا بودن wbc در آزمایش ادرار اغلب به عفونت ادراری یا التهاب مرتبط است.

1. نوزادان: بالاترین میزان، معمولاً بین 9000 تا 300000 سلول در هر میکرولیتر خون
2. کودکان: کمی بالاتر از بزرگسالان، معمولاً بین 6200 تا 17000 سلول در هر میکرولیتر خون
3. بزرگسالان: مقدار نرمال wbc در بزرگسالان بین 4000 تا 11 هزار سلول در هر میکرولیک خون است

تفسیر آزمایش ادرار wbc همیشه باید در کنار بررسی نیتریت و باکتری صورت گیرد تا تصویر کامل‌تری از وجود یا عدم وجود عفونت به ‌دست آید.

میزان نرمال RBC در آزمایش ادرار

RBC یا گلبول‌های قرمز خون در آزمایش ادرار به وجود خون در ادرار اشاره دارد و میزان نرمال rbc در آزمایش ادرار صفر تا مقدار بسیار کمی است. به طور طبیعی ادرار ممکن است حاوی تعداد بسیار کمی گلبول قرمز باشد یا حتی به طور کامل فاقد آن باشد. از جمله شایع‌ترین علل آن عفونت ادراری، سنگ کلیه یا آسیب‌های فیزیکی به سیستم ادراری است.

در مواردی نیز افزایش RBC ممکن است ناشی از بیماری‌های جدی‌تری مثل التهاب مثانه، بیماری‌های کلیوی و یا حتی تومورهای دستگاه ادراری باشد. همچنین در برخی موارد، مانند دوره قاعدگی، فعالیت بدنی شدید ممکن است به طور موقت تعداد RBC در ادرار افزایش یافته که معمولاً جای نگرانی نیست.

وجود خون در ادرار (هماتوری)

وجود خون در ادرار که به آن هماتوری (Hematuria) گفته می‌شود، نشانه‌ای از مشکلات گوناگون در دستگاه ادراری است. این وضعیت ممکن است به دلیل عفونت‌های ادراری مانند cystitis یا پیلونفریت ایجاد شود که موجب التهاب و آسیب به دیواره مجاری ادراری می‌شود. همچنین، خون در ادرار نشانه‌هایی از سنگ کلیه یا مستانه است زیرا سنگ‌ها ممکن است به بافت‌های حساس مجاری ادراری آسیب زده و باعث خونریزی شوند.

در بعضی موارد، هماتوری به دلیل آسیب به کلیه‌ها یا مثانه به دلیل جراحت یا فشار می‌باشد. مشکلات کلیوی مانند بیماری‌های مزمن کلیه یا گلومرولونفریت نیز باعث خونریزی در ادرار می‌شوند. علاوه بر این، تومورها یا سرطان‌های کلیه، مثانه یا پروستات نیز می‌توانند باعث وجود خون در ادرار شوند.

Blood مثبت در آزمایش ادرار یعنی چه؟

Blood مثبت در آزمایش ادرار ( خون مثبت در آزمایش ادرار) نشان دهنده خونریزی در دستگاه ادراری است که این وضعیت ممکن است ناشی از عوامل گوناگونی مانند عفونت‌های ادراری، سنگ کلیه، آسیب به مجاری ادراری، تومورها یا بیماری‌های کلیوی باشد.

معنی blood در آزمایش ادرار وقتی عددی مثل ۳ نوشته می‌شود، یعنی شدت واکنش مثبت (تعداد پلاس) نشان‌دهنده میزان خون تشخیص ‌داده ‌شده می‌باشد؛ هرچه تعداد پلاس بیشتر باشد، مقدار خون بیشتری در نمونه وجود دارد.

معنی سایر نتایج رایج در جواب آزمایش ادرار

در کنار Blood، ممکن است عبارات دیگری را مشاهده کنید.

• معنی Negative در آزمایش ادرار: یعنی آن ماده در نمونه یافت نشده و نتیجه طبیعی است.
• معنی Positive در آزمایش ادرار: یعنی ماده موردنظر (مثل نیتریت، پروتئین یا گلوکز) در نمونه یافت شده است.
• معنی not seen در آزمایش ادرار: معمولاً برای سلول‌ها یا کریستال‌ها به کار می‌رود و یعنی هیچ نمونه‌ای از آن دیده نشده است.
• معنی Many در آزمایش ادرار: یعنی مقدار زیادی از آن ماده (مثل باکتری یا سلول اپیتلیال) در نمونه مشاهده شده است.

ظاهر، شفافیت و رنگ ادرار (Appearance، Clarity و Color)

در تفسیر آزمایش ادرار (U/A)، خصوصیات فیزیکی شامل رنگ، وزن، شفافیت است.

Appearance در آزمایش ادرار

به ظاهر کلی نمونه اشاره دارد و شامل رنگ و شفافیت می‌شود:

1. clear در آزمایش ادرار: ادرار شفاف، طبیعی و نشان دهنده سلامت عمومی و عدم وجود مواد خارجی زیاد در ادرار است.
2. Turbid در آزمایش ادرار: ادرار کدر است که می‌تواند ناشی از عفونت‌های میکروبی، وجود گلبول‌های سفید یا مصرف غذاهای چرب باشد.

Color در آزمایش ادرار

color در آزمایش ادرار به معنای رنگ ادرار می‌باشد و جزو یکی از اجزای اصلی در نتایج آزمایش ادرار به شمار می‌رود که هرگونه تغییر در رنگ ادرار می‌تواند نشانه بیماری خاصی باشد. رنگ طبیعی ادرار زرد کمرنگ تا کهربایی تیره است.

• رنگ زرد کمرنگ تا زرد تیره: رنگ طبیعی ادرار به دلیل وجود ماده‌ای به نام اوروبیلین است. زرد کمرنگ نشان دهنده وضعیت هیدرا تاسیون خوب و زرد تیره ممکن است نشانه کم آبی بدن باشد.
• ادرار بی‌رنگ: مصرف زیاد آب می‌تواند موجب بی‌رنگ شدن ادرار شود. در بعضی موارد بی‌رنگ بودن مداوم ادرار ممکن است به مشکل کلیوی یا مصرف زیاد دیورتیک‌ها (ادرار آورها) مرتبط باشد.
• ادرار قرمز یا صورتی: ممکن است نشان دهنده وجود خون در ادرار، مصرف برخی مواد غذایی مانند چغندر یا مصرف داروهای خاص باشد.
• ادرار قهوه‌ای تیره یا سیاه: می‌تواند نشان دهنده مشکلات جدی مانند بیماری‌های کبدی یا وجود مقادیر بالای میوگلوبین باشد.

Smell در آزمایش ادرار

بوی ادرار ممکن است به دلیل وجود عفونت و سایر مشکلات متفاوت باشد.

1. بوی شیرین: ممکن است نشانه دیابت کنترل نشده یا وجود کتون‌ها در ادرار باشد.
2. بوی نامطبوع و تند: اکثراً به دلیل عفونت‌های دستگاه ادراری یا مصرف بعضی غذاها مانند مارچوبه است.

تفسیر آزمایش پروتئین ادرار (پروتئینوری)

وجود مقادیر بالای پروتئین در ادرار به نام پروتئینوری یا دفع پروتئین در ادرار شناخته می‌شود. برخی عوامل سبب پروتئینوری گذرا یا دائم در افراد سالم می‌شود که عبارتند از:

• استرس
• ورزش
• تب
• مصرف آسپرین
• قرار گرفتن در معرض سرما

اگر پروتئین مثبت در آزمایش ادرار مشاهده شد، برای بررسی پایدار بودن آن، انجام آزمایش مجدد یا تفسیر آزمایش دفع پروتئین در ادرار به ‌صورت ۲۴ ساعته لازم است. مقدار طبیعی آلبومین در ادرار زیر ۳۰ میلی‌گرم بر گرم و در نمونه ۲۴ ساعته زیر ۱۵۰ میلی‌گرم بر گرم محسوب می‌شود.

• طبیعی: مقادیر کم پروتئین در ادرار ممکن است طبیعی باشد، اما معمولاً نباید به مقدار زیاد دیده شود.
• پروتئینوری: وجود مقادیر بالای پروتئین در ادرار می‌تواند نشان دهنده مشکلات کلیوی، عفونت‌های دستگاه ادراری یا فشار خون بالا باشد.

کتون (Ketone) در آزمایش ادرار

کتون از متابولیسم چربی ایجاد می‌شود و معمولاً در ادرار وجود ندارد. زمانی که گلوکز به عنوان منبع انرژی در دسترس نباشد (مانند روزه‌داری طولانی)، بدن از چربی برای تامین انرژی استفاده می‌کند. ورزش شدید، قرار گرفتن در معرض سرما، استفراغ مکرر و طولانی مدت و چندین بیماری سیستم گوارشی نیز می‌توانند متابولیسم چربی را افزایش دهند و منجر به کتونوریا شوند.

وجود کتون در ادرار و اسیدوز، کتواسیدوز دیابتی نامیده می‌شود. این حالت اکثرا در دیابت نوع یک که کنترل نشده مشاهده می‌شود و یک فوریت پزشکی است. میزان نرمال کتون در ادرار کمتر از %6 میلی مول در لیتر، در ادرار یا خون شما است.

کریستال (Crystals) در آزمایش ادرار

crystals در آزمایش ادرار مقادیر خیلی کمی طبیعی است و زمینه‌ساز تشکیل سنگ‌های ادراری به شمار می‌رود. میزان نرمال کریستال در ادرار بستگی به نوع کریستال دارد:

1. اورات، آمورف و فسفات به حالت طبیعی ممکن است در ادرار دیده شود.
2. کریستال اسید اوریک می‌تواند به علت بیماری نقرس در ادرار دیده شود.
3. سنگ کلیه و عفونت ادراری و بعضی داروها می‌توانند باعث رسوب کریستال‌ها در ادرار شوند.

Specific Gravity در آزمایش ادرار باید چند باشد؟

این شاخص غلظت نسبی ادرار را نسبت به آب اندازه‌گیری کرده و بازه طبیعی آن معمولاً بین ۱.۰۰۵ تا ۱.۰۳۰ قرار دارد. عدد بالاتر از این بازه می‌تواند نشان‌دهنده کم‌آبی بدن و عدد پایین‌تر می‌تواند به مصرف زیاد مایعات یا برخی مشکلات کلیوی اشاره کند.

بیلی روبین (Bilirubin) در آزمایش ادرار

بیلی روبین ماده زائدی است که توسط کبد و به دلیل تجزیه هموگلوبین موجود در گلبول‌های قرمز ایجاد می‌شود. این ماده یک قسمت از ماده صفرا است، که پس از وارد شدن به روده‌ها به هضم غذا کمک می‌کند.

بیلی روبین در ادرار افراد سالم وجود ندارد. در بعضی بیماری‌های کبدی مانند انسداد صفراوی یا هپاتیت، بیلی روبین اضافی در خون جمع شده و از طریق ادرار دفع می‌شود. وجود بیلیروبین در ادرار شاخص اولیه بیماری کبد است و می‌تواند قبل از ایجاد علائم بالینی مانند زرد خود را نشان دهد.

برای آزمایش ادرار باید ناشتا باشیم؟

آزمایش ادرار ناشتا لازم نیست، و می‌توانید قبل از انجام آزمایش، غذا و مایعات مصرف کنید. با این حال برای آزمایش ادرار باید ناشتا بود یا نه، به تشخیص پزشک بستگی دارد. برای دقت بیشتر در برخی آزمایش‌های ادرار مانند آزمایش‌های مربوط به قند خون یا متابولیسم، باید قبل از آزمایش ناشتا باشید. اولین نمونه ادرار صبحگاهی معمولاً بهترین گزینه است زیرا ادرار در این زمان غلظت بیشتری دارد.

خواندن جواب آزمایش ادرار ۲۴ ساعته

هدف خواندن جواب آزمایش ادرار 24 ساعته، اندازه‌گیری و بررسی میزان دفع مواد مختلف مانند پروتئین کراتینین کلسیم و غیره در ادرار طی ۲۴ ساعت شبانه روز می‌باشد.

در ابتدای آزمایش، اولین ادرار خود را دور بریزید و زمان دقیق آن را یادداشت کنید و به مدت ۲۴ ساعت تمامی دفعات ادرار خود را در یک ظرف مخصوص که توسط آزمایشگاه ارائه می‌شود، جمع آوری کنید، سپس ظرف را در جای خنک و دور از نور مستقیم نگهداری کنید و در نهایت ظرف را طی یک ساعت به آزمایشگاه تحویل دهید.

خواندن جواب آزمایش ادرار 24 ساعته در بارداری نیز به همین صورت انجام می‌شود، اما معمولاً نشانه احتمالی پره‌اکلامپسی برای بررسی دقیق‌تر پروتئینوری از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است.

Hpv در آزمایش ادرار (تشخیص hpv با آزمایش ادرار)

آزمایش ادرار (U/A)  به عنوان یک روش اصلی برای تشخیص ویروس HPV شناخته نمی‌شود. در حالی که برخی تحقیقات نشان داده‌اند که HPV ممکن است در نمونه ادرار شناسایی شود، این روش هنوز به عنوان یک روش استاندارد و قابل اعتماد برای تشخیص HPV تایید نشده است. روش‌های معمول‌تر برای تشخیص HPV در مردان شامل معاینه بالینی، نمونه برداری از زگیل‌های تناسلی یا نواحی مشکوک و در برخی موارد آزمایش پاپ اسمیر مقعدی است.

آیا تشخیص HPV با آزمایش ادرار امکان‌پذیر است؟

ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) یکی از شایع‌ترین عفونت‌های منتقله از راه جنسی است که می‌تواند باعث بروز زگیل تناسلی، تغییرات پیش‌سرطانی و حتی سرطان دهانه رحم شود. در سال‌های اخیر، تکنولوژی‌های نوین آزمایشگاهی امکان تشخیص HPV از طریق نمونه ادرار را فراهم کرده‌اند. این روش نسبت به تست‌های تهاجمی مانند نمونه‌برداری دهانه رحم (پاپ اسمیر یا HPV DNA تست) راحت‌تر و برای بسیاری از بیماران قابل‌قبول‌تر است، خصوصا برای افرادی که تمایلی به معاینه فیزیکی یا مراجعه مکرر به مراکز درمانی ندارند.

در این روش، ادرار اول صبح جمع‌آوری شده و با استفاده از کیت‌های مولکولی مخصوص، DNA ویروس HPV در آزمایشگاه تشخیص داده می‌شود. با وجود مزایای این روش، باید در نظر داشت که حساسیت و دقت آزمایش ادرار برای HPV هنوز به سطح تست‌های استاندارد نمونه‌برداری مخاطی نرسیده است. بنابراین، سازمان‌های معتبر بهداشتی استفاده از آزمایش ادرار را به عنوان روش جایگزین اصلی برای غربالگری سرطان دهانه رحم توصیه نمی‌کنند.

آزمایش ادرار در بارداری چگونه است؟

آزمایش ادرار (U/A) در دوران بارداری، یکی از آزمایش‌های رایج و مهم برای پایش سلامت مادر و جنین است. این آزمایش معمولا در سه‌ماهه اول و در ادامه به‌ صورت دوره‌ای انجام می‌شود تا علائم اولیه مشکلاتی مانند عفونت ادراری، وجود پروتئین (نشانه احتمالی پره‌اکلامپسی)، گلوکز بالا (احتمال دیابت بارداری) و دیگر اختلالات متابولیکی بررسی شود. تشخیص به‌ موقع این موارد اهمیت زیادی دارد، زیرا بسیاری از این شرایط بدون علامت هستند اما می‌توانند به سلامت مادر و جنین آسیب برسانند. بنابراین، تفسیر دقیق جواب آزمایش ادرار در بارداری نقش کلیدی در مراقبت‌های دوران حاملگی دارد.

آزمایش کشت ادرار چیست؟

آزمایش کشت ادرار برخلاف U/A معمولی، برای شناسایی دقیق نوع باکتری عامل عفونت ادراری و تعیین آنتی‌بیوتیک مناسب صورت می‌گیرد و نتیجه آن معمولاً چند روز زمان می‌برد. در تفسیر آزمایش کشت ادرار، نتیجه (no growth) یا (بدون رشد) به این معنی است که هیچ باکتری در نمونه رشد نکرده و عفونت باکتریایی رد می‌شود.

بهترین زمان و نحوه انجام آزمایش ادرار

بهترین زمان برای آزمایش ادرار (U/A)، معمولاً ادرار اول صبح است، چرا که ادرار صبحگاهی به دلیل تجمع طولانی مدت در مثانه، غلظت بیشتری از مواد مختلف را دارد. و این موضوع سبب می‌شود که تشخیص دقیق‌تری صورت گیرد و اطلاعات دقیق‌تری از وضعیت کلیوی و عفونت‌های ادراری را ارائه می‌دهد. بهترین روش، جمع‌آوری نمونه «میان‌دوره‌ای» یا Midstream است؛ یعنی ابتدا چند قطره اول ادرار دفع شده و سپس نمونه برداشته شود تا از آلودگی‌های احتمالی پوست و مجاری ادراری جلوگیری به عمل آید.

مصرف بعضی داروها می‌توانند رنگ ادرار شما را تغییر دهند، معمولاً پزشک پیش از انجام آزمایش از شما درخواست می‌کند که بعضی از داروهای تاثیرگذار بر روی نتیجه آزمایش ادرار را قطع کنید. توجه کنید در صورتی که پزشک دستور قطع دارویی را داد، از مصرف آن پرهیز کرده و در غیر این صورت داروی خود را خودسرانه قطع نکنید.

پیشنهاد مطالعه: tsh در آزمایش خون

ثبت نتایج آزمایش ادرار در اپلیکیشن سیناکر

با اپلیکیشن سیناکر می‌توانید به‌سادگی نتایج آزمایش ادرار خود را ثبت کنید: وارد صفحه اصلی اپلیکیشن شوید، گزینه افزودن داده جدید را بزنید، آیکون ثبت آزمایش جدید را انتخاب کنید و پارامترهای موردنظر را وارد نمایید. الگوریتم هوشمند سیناکر روی داده‌های شما اجرا می‌شود و می‌توانید روند تغییرات هر پارامتر را در طول زمان پیگیری کنید.

سخن پایانی

تفسیر و خواندن جواب آزمایش ادرار، یک مهارت مهم برای درک بهتر وضعیت سلامت بدن است که به تشخیص و پیشگیری بسیاری از بیماری‌ها کمک می‌کند. با آشنایی کامل پارامترهای آزمایش ادرار مانند (pH، WBC، RBC، Blood، Bacteria، Protein و Specific Gravity) و معنای آن‌ها می‌توانید نتایج آزمایش خود را بهتر درک نموده و در صورت مشاهده هرگونه علائم غیرطبیعی به پزشک مراجعه کنید.

Clarity در آزمایش ادرار

در حالت طبیعی ادرار باید شفاف clear باشد در صورت شفافیت پایین یا عدم شفافیت از عباراتی مانند نیمه شفاف semi clear یا کدر turbid استفاده می‌شود. کدورت می‌تواند به دلایل گوناگونی باشد از جمله عفونت‌های قارچی، میکروبی و انگلی گرفته تا وجود گلبول‌های سفید در ادرار باشد.

حالت کدر در ادرار در بیشتر مواقع وجود یک مشکلی را نشان می‌دهد. البته گاهی به دلایل طبیعی مانند مصرف مواد غذایی حاوی چربی زیاد یا فسفات‌ها و اوره نیز کدورت ایجاد می‌شود.

بررسی ویژگی‌های شیمیایی ادرار

ویژگی‌های شیمیایی ادرار شامل بررسی پروتئین، گلوکز و اجسام کتونی است.

پروتئین در ادرار (پروتئینوری)

1. طبیعی: مقادیر کم پروتئین در ادرار ممکن است طبیعی باشد، اما معمولاً نباید به مقدار زیاد دیده شود.
2. پروتئینوری: وجود مقادیر بالای پروتئین در ادرار می‌تواند نشان دهنده مشکلات کلیوی، عفونت‌های دستگاه ادراری یا فشار خون بالا باشد.

گلوکز در ادرار (گلیکوزوری)

1. طبیعی: در شرایط نرمال گلوکز در ادرار وجود ندارد.
2. گولیکوزوری:وجود گلوکز می‌تواند نشان دهنده دیابت یا وضعیت‌های دیگری مثل استرس شدید یا سندروم کوشینگ باشد.

کتون‌ها

1. طبیعی: کتون‌ها نباید در ادرار وجود داشته باشند.
2. کتونوری: وجود کتون در ادرار ممکن است نشان دهنده دیابت نوع یک کنترل نشده، روزه‌داری طولانی مدت یا رژیم غذایی با کربوهیدرات کم باشد.

نیترات و لکوسیت‌ها

1. نیترات‌ها: حضور نیترات‌ها در ادرار می‌تواند نشان دهنده عفونت‌های دستگاه ادراری باشد.
2. لکوسیت استراز: مثبت شدن این آزمایش معمولاً نشانه عفونت ادراری است.

ph ادرار

1. طبیعی: ph ادرار معمولاً بین چهار و نیم تا ۸ است.
2. بالا: Ph بالا می‌تواند نشان دهنده عفونت‌های باکتریایی یا مشکلات کلیوی باشد.
3. پایین: Ph پایین ممکن است به دلیل اسیدوز متابولیک یا رژیم غذایی خاص باشد.

آزمایش میکروسکوپی ادرار

در آزمایش میکروسکوپی ادرار، با بررسی قطرات ادرار توسط میکروسکوپ وجود مشکلاتی مانند تومور، عفونت‌های مجاری ادراری، مشکلات کلیوی، سنگ کلیه و سرطان مثانه بررسی می‌شود.

سلول‌های خون در ادرار

• گلبول‌های قرمز: حضور مقادیر زیاد گلبول‌های قرمز ممکن است نشان دهنده سنگ کلیه، عفونت‌های ادراری یا سایر مشکلات جدی کلیوی باشد.
• گلبول‌های سفید: تعداد زیاد گلبول‌های سفید در ادرار اغلب به عفونت ادراری یا التهاب مرتبط است.

باکتری‌ها و عفونت‌ها

• باکتریوری: وجود باکتری‌ها در ادرارمعمولا نشان دهنده عفونت ادراری است
• کریستال‌ها: تشکیل کریستال‌ها در ادرار ممکن است نشانه ریسک بالای تشکیل سنگ کلیه باشد
• سلول‌های اپیتلیال: وجود سلول‌های اپیتلیال در ادرار ممکن است طبیعی باشد، اما مقادیر زیاد آنها می‌تواند نشانه عفونت یا آسیب در دستگاه ادراری باشد.

آزمایش ادرار ناشتا

معمولاً آزمایش ادرار (U/A) نیاز به ناشتایی ندارد و می‌توانید قبل از انجام آزمایش، غذا و مایعات مصرف کنید. با این حال، برای دقت بیشتر در برخی آزمایش‌های ادرار مانند آزمایش‌های مربوط به قند خون یا متابولیسم، ممکن است پزشک شما توصیه کند که قبل از آزمایش ناشتا باشید. در ادامه بعضی از موارد مهم در مورد آزمایش ادرار و ناشتایی آورده شده است:

• بهترین زمان برای جمع آوری نمونه ادرار:  اولین نمونه ادرار صبحگاهی معمولاً بهترین گزینه است زیرا ادرار در این زمان غلظت بیشتری دارد.
• مراقبت‌های قبل از آزمایش:  قبل از انجام آزمایش ادرار بهتر است مقدار کافی آب بنوشید تا اطمینان حاصل شود که ادرار کافی برای آزمایش وجود دارد.
• توصیه‌های پزشک:  همیشه با پزشک خود مشورت کنید تا مشخص شود که آیا برای آزمایش ادرار (U/A) نیاز به ناشتایی دارید یا خیر، به ویژه اگر قرار است آزمایش‌های دیگری هم انجام شود.

جمع آوری ادرار 24 ساعته

هدف جمع آوری نمونه ادرار ۲۴ ساعته، اندازه‌گیری و بررسی میزان دفع مواد مختلف مانند پروتئین کراتینین کلسیم و غیره در ادرار طی ۲۴ ساعت شبانه روز می‌باشد.

مزایای آزمایش ادرار ۲۴ ساعته

در ابتدای آزمایش، اولین ادرار خود را دور بریزید و زمان دقیق آن را یادداشت کنید و به مدت ۲۴ ساعت تمامی دفعات ادرار خود را در یک ظرف مخصوص که توسط آزمایشگاه ارائه می‌شود، جمع آوری کنید، سپس ظرف را در جای خنک و دور از نور مستقیم نگهداری کنید و در نهایت ظرف را طی یک ساعت به آزمایشگاه تحویل دهید.  برخی از مزایای مهم این روش در علم پزشکی عبارتند از:

• بررسی دفع هورمون‌ها یا سموم خاص
• دقت بیشتر در اندازه‌گیری مواد شیمیایی بدن
• ارزیابی عملکرد دقیق کلیه در شرایط خاص درمانی
• ارزیابی تعادل الکترولیت‌ها و مواد معدنی طی شبانه‌روز
• تشخیص بهتر اختلالات کلیوی مانند نفروپاتی، پروتئینوری یا دفع کراتینی

نکات مهم قبل از انجام آزمایش ادرار

بهتر است که قبل از انجام آزمایش ادرار (U/A)، نکات مهم مرتبط با آن را بشناسید. بسته به علت آزمایش ادرار، ممکن است لازم باشد نمونه را از اولین ادرار خود پس از بیدار شدن تهیه کنید که در این صورت پزشک به شما در این خصوص اطلاعات کافی خواهد داد و گاهی اوقات نیاز است که مدت دو ساعت از بیدار شدن شما گذشته باشد و یا ناشتایی وجود داشته باشد. در ارتباط با این موارد می‌توانید از پزشک خود راهنمایی‌های لازم را بگیرید.

از آنجایی که مصرف بعضی داروها می‌توانند رنگ ادرار شما را تغییر دهند، معمولاً پزشک پیش از انجام آزمایش از شما درخواست می‌کند که بعضی از داروهای تاثیرگذار بر روی نتیجه آزمایش ادرار را قطع کنید. توجه کنید در صورتی که پزشک دستور قطع دارویی را داد، از مصرف آن پرهیز کرده و در غیر این صورت داروی خود را خودسرانه قطع نکنید. در صورتی که در دوره قاعدگی خود هستید، لازم است قبل از جمع آوری نمونه پزشک خود را آگاه کنید. زیرا ترشحات واژن و خون قاعدگی می‌توانند نتیجه آزمایش را تغییر داده و یا مختل کنند.