سردرد میگرنی به عنوان یکی از شایعترین انواع سردرد شناخته میشود که معمولاً با دردهای ضرباندار در ناحیه سر، حساسیت به نور و صدا و گاهی تهوع همراه است. در مقابل، فشار خون بالا نیز اختلالی است که میتواند در بیشتر موارد هیچ علامت مشخصی نداشته باشد و گاهاً تنها نشانه آن در برخی افراد، ایجاد سردرد باشد.
سردرد و فشار خون میتوانند به صورت مستقیم یا غیرمستقیم یکدیگر را تحت تأثیر قرار بدهند؛ بدین صورت که با افزایش فشار خون ممکن است شدت یا تعداد حملات میگرنی نیز افزایش یابد و از طرفی دیگر، استرس ناشی از دردهای میگرنی میتواند نوسانات فشار خون را به دنبال داشته باشد. تشخیص منشأ سردرد، به شما کمک میکند تا روش درمانی مناسب را انتخاب کنید؛ به همین جهت قصد داریم در این مقاله به طور جامع درباره سردرد و فشار خون صحبت کنیم. همچنین نکاتی درباره عوامل ایجادکننده سردردهای فشار خون و راههای درمان آن نیز در اختیار شما عزیزان قرار خواهد گرفت. بنابراین از شما دعوت میکنیم تا انتهای این مطلب همراه ما باشید.
فشار خون چیست؟
به طور کلی، فشار خون میزان نیرویی است که خون بر دیوارههای عروق خونی وارد میکند. به بیان سادهتر فشار خون در واقع فشارهای متفاوتی که خون در دیواره عروق به ویژه در شریانها و رگها ایجاد میکند را نشان میدهد.
سردرد میگرن چگونه است؟
میگرن یک نوع سردرد عودکننده و اغلب شدید است و معمولاً برای فرد دردی متوسط تا شدید به همراه دارد. این درد اغلب به صورت تپشی یا ضرباندار بروز پیدا میکند و بیشتر یک سمت سر درگیر آن میشود. میگرن علاوه بر درد، ممکن است علائمی نظیر حالت تهوع، ضعف و حساسیت شدید به نور یا صدا داشته باشد.
ارتباط سردرد میگرن و فشار چیست؟
نتایج برخی مطالعات نشاندهنده این است که رابطه بین فشار خون بالا و سردرد هنوز به طور کامل قطعی نیست و پژوهشهای انجام شده در این زمینه، نتایج متفاوتی داشتهاند. با این حال، طبق تحقیقات در برخی شرایط خاص، مثلاً زمانی که فشار خون به طور قابل توجهی افزایش پیدا میکند، احتمال بروز سردرد وجود دارد. در این حالت، معمولاً فرد در دو طرف سر احساس درد میکند و دردها حالت ضرباندار دارد و با انجام فعالیت بدنی نیز تشدید میشوند.
بر اساس مقالهای در مجله اعصاب ایران، افزایش فشار خون میتواند رگهای خونی مغز را تحت تأثیر قرار دهد و در موارد شدید نیز باعث افزایش فشار داخل جمجمه شود. این وضعیت ممکن است تورم مغز (ادم مغزی) را به دنبال داشته باشد؛ در این حالت در بافتهای مغز مایعی تجمع پیدا میکند. با توجه به اینکه مغز در فضای محدود جمجمه قرار دارد، این تورم ممکن است علائمی نظیر سردرد، سرگیجه، تهوع، تاری دید، گیجی یا حتی تشنج را به همراه داشته باشد که معمولاً با کنترل و کاهش فشار خون، این علائم نیز بهتدریج برطرف میشوند.
علائم فشار خون بالا در سر
نشانههای افزایش فشار خون در سر شامل موارد زیر است:
علائم فشار خون بالا در سر
- اختلالات بینایی
- احساس فشار یا سنگینی در جمجمه
- احساس سر درد شدید به طور مداوم
- سرگیجه ناگهانی یا احساس چرخش در سر
- حس کردن ضربان غیرعادی در سر یا گردن
- احساس وزوز گوش و یا شنیدن صدای زنگ ممتد
سردردهای صبحگاهی از علائم فشار خون بالا
برخلاف باور عموم، فشار خون بالا معمولاً علامت خاصی ندارد و بروز سردرد، به ویژه سردردهای صبحگاهی، ممکن است فقط در مواقعی مشاهده شوند که فشار خون فرد بسیار بالا (اورژانسی) باشد. سردردهای صبحگاهی بیشتر با عواملی نظیر آپنه خواب (وقفه تنفسی شبانه)، استرس مزمن، دندان قروچه شبانه، کم آبی بدن یا حتی مصرف برخی داروها مرتبط هستند. لازم به ذکر است در صورتی که فشار خون فرد به طور مداوم بالا باشد و آن را کنترل نکند، در درازمدت ممکن است علائمی مانند سردرد، تاری دید یا سرگیجه ایجاد شوند.
چه عواملی باعث ایجاد سردرد ناشی از فشار خون بالا میشود؟
افزایش فشار خون میتواند با اثرگذاری بر رگهای خونی مغز، باعث ایجاد سردرد شود. زمانی که فشار خون افزایش یابد، فشار وارد شده به رگهای مغزی نیز بیشتر میشود و به دنبال آن فرد احساس سردرد میکند. در این شرایط، تغییرات ایجاد شده در جریان خون و فشار داخل جمجمه، عوامل اصلی بروز این نوع سردرد هستند. به طور کلی عوامل ایجاد کننده فشار خون میتوانند به طور غیر مستقیم باعث ایجاد سردردهای ناشی از فشار خون شود که در ادامه آنها را نام میبریم:
- مصرف مواد مخدر
- سبک زندگی کم تحرکی
- مصرف نوشیدنیهای الکلی
- بیماریهایی نظیر کلسترول بالا
- مشکلات چاقی و اضافه وزن زیاد
- برخی بیماریها نظیر آپنه خواب
- آترواسکلروز یا سختی سرخرگهای محیطی
- مصرف بیش از اندازه سدیم و مصرف کم پتاسیم
تفاوت علائم فشار خون بالا در سر با میگرن و سردردهای تنشی
یکی از اشتباهات رایج در تشخیص سردرد، این است که سردردهای ناشی از افزایش فشار خون با میگرن یا سردردهای تنشی اشتباه گرفته میشوند. وجه تشابه هر سه نوع، در احساس درد در ناحیه سر است، اما باید بگوییم که تفاوت آنها به ماهیت درد، شدت آن، زمان بروز و علائم همراه در آنها بستگی دارد.
به طور کلی، سردرد ناشی از افزایش فشار خون، با سردردهای ضرباندار همراه است. همچنین ممکن است سنگینی در جمجمه و تپش در ناحیه گیجگاه نیز احساس شود. در مقابل، علت سردرد تنشی اغلب با خستگی یا اضطراب مرتبط است. در سردرد میگرنی نیز ممکن است فرد احساس تهوع و حساسیت به نور داشته باشد.
در زنان نیز فشار خون بالا به واسطه تغییرات هورمونی، ممکن است نشانههای سردرد را کمی پیچیدهتر کند. در برخی موارد، سردردهای فشارخونی در زنان با درد صورت، پف اطراف چشم یا حتی بیحسی خفیف در پوست سر بروز پیدا میکند. در مردان نیز سردردهای ناشی از افزایش فشار خون بیشتر در نواحی پسسر و گیجگاهی و گاهی با تپش سر یا وزوز گوش همراه میشود.
چه زمانی سردرد شما به فشار خون مربوط است؟
سردرد به تنهایی همیشه نشاندهنده یک بیماری جدی نیست، اما زمانی که با برخی علائم همراه میشود، ممکن است نشانگر مشکلی مهم باشد. دانستن این مسئله که چه زمان لازم است به علائم فشار خون بالا توجه کرد، میتواند به شما در پیشگیری از بروز عوارض جدی نظیر سکته مغزی کمک فراوانی بکند. در ادامه، موقعیتهایی که سردرد میتواند به دلیل فشار خون بالا رخ دهند را مورد بررسی قرار میدهیم:
- سردردهای شدید صبحگاهی با بیحسی یا تاری دید
در صورتی که هر روز صبح پس از بیدار شدن از خواب، سردردهای سنگین همراه با کاهش تمرکز یا دید مات را تجربه میکنید، ممکن است سردردهای شما به علائم فشار خون بالا در سر مربوط باشد.
- احساس وزوز گوش یا ضربان در شقیقه و گردن
وزوز گوش یا ضربان در شقیقه و گردن، بیشتر در نوجوانانی که فشار خون آنها به دلایل ژنتیکی یا تغذیه نادرست بالاست، بیشتر مشاهده میشود.در واقع، علائم فشار خون بالا در نوجوانان بیشتر خود را در سیستم عصبی و مغزی نشان میدهد و معمولاً با علائم گوارشی همراه نیست.
- افزایش ناگهانی فشار خون همراه با درد در ناحیه پشت سر
چنانچه فشار خون شما در زمان سردرد بالاتر از ۱۴۰/۹۰ باشد و در قسمت پشت جمجمه احساس درد میکنید، لازم است برای بررسیهای دقیقتر به نزد پزشک متخصص مراجعه کنید.
- بیتأثیر بودن مسکنهای معمول و تداوم دردها
در کودکان نیز ممکن است فشار خون بالا با سردردهایی شدید مشاهده شود. با وجود اینکه علائم فشار خون بالا در کودکان اغلب غیرتیپیک هستند، اما سردردی که با استراحت یا مسکن بهبود نیابد به بررسیهای بیشتر نیاز دارد.
روش پیشگیری سردرد مرتبط با فشار خون
رعایت رژیم غذایی سالم، ورزش منظم، ترک مواد مخدر و اصلاح سبک زندگی میتواند به درمان سنگینی سر ناشی از فشار خون کمک کرده و مانع از بروز این سردردها بشود. عدم درمان فشار خون بالا علاوه بر ایجاد سردرد مرتبط با فشار خون، ممکن است عوارضی نظیر بیماریهای قلبی، کلیوی، ریوی و آسیبهای چشمی را برای فرد به همراه داشته باشد. به همین سبب به این افراد توصیه میشود تا به طور دائمی تحت نظر پزشک قرار بگیرند و برای نرمال شدن فشارخون خود همواره در تلاش باشند.
درمان سردرد مرتبط با فشار خون
علت سردرد هرچه باشد، افراد همیشه به دنبال راهی برای تسکین و درمان سریع آن میگردند. در ادامه روشهای درمان سردردهای مرتبط با فشار خون را شرح میدهیم:
درمان دارویی سنگینی سر و فشار خون
استامینوفن (Tylenol) یا داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی میتوانند در تسکین دردها اثرگذار باشند. اگر این داروها اثر نکنند، پزشک ممکن است از داروهای قویتر مانند تریپتانها یا گپانتها برای درمان بیمار استفاده کند. در برخی موارد نیز، پزشک از داروهای پیشگیرانه برای کاهش تعداد دفعات سردرد کمک میگیرد.
درمان غیردارویی سردرد و فشار خون
استراحت در یک اتاق تاریک و ساکت، به بسیاری از افراد در بهبود علائم سردرد کمک میکند. قرار دادن کمپرس سرد روی پیشانی نیز میتواند در کاهش دردها مؤثر باشد. سایر روشهای مفید برای کنترل سردرد بدون استفاده از دارو به شرح زیر هستند:
- تحریک عصبها
- استفاده از تکنیکهای آرامسازی و انجام مدیتیشن
- اصلاح رژیم غذایی (کاهش مصرف امگا-۶ و افزایش امگا-۳ میتواند در کاهش دفعات سردرد مؤثر باشد.)
درمان گیاهی فشار خون بالا و سردرد
درمان گیاهی سردرد
برخی گیاهان میتوانند به صورت طبیعی به بهبود علائم فشار خون و سردرد کمک کنند. سیر یکی از گزینههای مؤثر است که در کاهش طبیعی فشار خون و بهبود سلامت عروق نقش مهمی دارد. چای بابونه و زنجبیل نیز به دلیل خواص آرامبخش و ضدالتهابی خود میتوانند به تسکین سردرد و بهبود جریان خون کمک کنند. همچنین گل گاوزبان نیز به عنوان یک گیاه آرامبخش طبیعی شناخته میشود و میتواند در کاهش استرس و تنظیم فشار خون مؤثر است.
درمان خانگی فشار خون بالا و سردرد
اقدامات زیر به شما در بهبود فشار خون و میگرن کمک میکند.
- رژیم غذایی مناسب برای درمان سنگینی سر و فشار خون
قدم اول برای برای کاش سردردهای میگرنی، کاهش مصرف نمک و استفاده از ادویهها، گیاهان معطر یا نمک پتاسیم در غذاهاست. علاوه بر این توصیه میشود مصرف میوهها (مانند موز، پرتقال و توتفرنگی) و سبزیجات تازه ( مانند اسفناج و کلم بروکلی) افزایش یابد. همچنین باید از مصرف چربیها و مواد قندی نیز خودداری شود؛ بنابراین لازم است فستفودها و نوشیدنیهای قندی را از برنامه غذایی خود حذف کرده و به جای آنها از گزینههای سالمتری نظیر روغن زیتون، ماهی سالمون و آووکادو استفاده کنید.
- نوشیدنیهای مفید برای میگرن و فشار خون بالا
چای سبز آنتی اکسیدان فراوانی دارد و میتواند برای کاهش فشار خون مؤثر باشد. همچنین آب چغندر نیز به دلیل نیترات طبیعی موجود در آن، میتواند با باز کردن عروق، به بهبود جریان خون کمک کند. علاوه بر این موارد نوشیدن آب لیمو با آب گرم در صبحها به میزان قابل توجهی در تنظیم فشار خون و کاهش استرس تأثیر دارد.
- ورزش و فعالیت بدنی مفید برای سردرد و فشار خون
ورزشهای هوازی مانند پیادهروی، دوچرخهسواری و شنا باعث تقویت قلب و بهبود عملکرد سیستم قلبی و عروقی میشوند. در کنار آن، یوگا و مدیتیشن نیز میتوانند در کاهش استرس و کم کردن انقباض عروق و تنظیم فشار خون تأثیر قابل توجهی داشته باشند. همچنین انجام تمرینات تنفسی مانند تنفس دیافراگمی به آرامسازی بدن و بهبود وضعیت تنفسی کمک میکند.
- مدیریت استرس
مدیتیشن و تمرینهای ذهنآگاهی میتوانند در کاهش استرس، ایجاد آرامش ذهنی و کنترل فشار خون مؤثر باشند. همچنین داشتن خواب کافی، یعنی حدود ۷ تا ۸ ساعت خواب باکیفیت در طول شب، به حفظ سلامت قلب و تنظیم فشار خون کمک میکند. علاوه بر این موارد، ماساژ و تکنیکهای مختلف آرامشبخش نیز باعث کاهش تنشهای عضلانی و بهبود جریان خون میشوند و در مجموع میتوانند تأثیر مثبتی بر کاهش فشار خون بگذارند.
- ترک عادات ناسالم
افرادی که به دلیل افزایش فشار خون سردردهای میگرنی را تجربه میکنند، لازم است در صورت استفاده از سیگار و الکل، مصرف آن را متوقف کنند، همچنین مصرف کافئین مانند چای و قهوه باعث بالا رفتن موقتی فشار میشود که بهتر است مصرف آن را نیز محدود کنید.
سخن نهایی
سردرد چه ناشی از میگرن باشد و چه نتیجه نوسانات فشار خون، به توجه و رسیدگی دقیق نیاز دارد و با شناخت علائم، آگاهی از عوامل محرک و انتخاب سبک زندگی درست میتوان تا حد زیادی به کاهش شدت و تکرار این دردها کمک کرد. در صورتی که سردردهای مداوم یا غیرعادی را تجربه میکنید، لازم است جهت تشخیص علت و انتخاب بهترین درمان به نزد پزشک متخصص مراجعه نمایید؛ چرا که سلامت شما بسیار ارزشمند است. از اینکه تا انتهای این مطلب همراه ما بودید، از شما صمیمانه تشکر میکنیم.