آزمایش خون همواره به پزشکان در شناخت و بررسی بسیاری از بیماریها کمک میکند و زمانی که نتیجه آزمایش را مشاهده میکنید، با پارامترهای مختلفی رو به رو میشوید که ممکن است بسیاری از آنها برای شما ناآشنا باشند و یکی از این عبارات، MCHC است.
آزمایش MCHC یکی از گزینههای مهم در آزمایش CBC (شمارش کامل خون) است و میزان غلظت متوسط هموگلوبینهایی که در گلبولهای قرمز خون موجود هستند را مورد بررسی قرار میدهد. در این مقاله از سایت سیناکر قصد داریم شما را با تفسیر این کلمه، علل بالا و پایین بودن میزان آن، مقادیر طبیعی و غیرطبیعی، نحوه اندازهگیری آشنا کنیم، پس تا انتهای این محتوا با ما همراه باشید.
MCHC در آزمایش خون چیست؟ معنی و مخفف آن
آزمایش MCHC در واقع مخفف Mean Corpuscular Hemoglobin Concentration است. این پارامتر غلظت هموگلوبین (شمارش کامل خون) موجود در داخل یک گلبول قرمز را نشان میدهد و معمولاً MCHC، به منظور تشخیص بیماریهای خونی و یا جهت بررسی اثربخشی درمان بعضی از بیماریها مورد ارزیابی واقع میشود.
در برگه آزمایش ممکن است این پارامتر را با املای M.C.H.C (ام.سی.اچ.سی) یا فقط MCHC مشاهده نمایید که همه اینها به یک فاکتور اشاره کرده و علامت اختصاری آن در تمام آزمایشگاهها یکسان است.
نحوه محاسبه MCHC چگونه است؟
محاسبه MCHC به این صورت است که مقدار هموگلوبین شخص بر عدد هماتوکریت فرد تقسیم و در عدد ۱۰۰ ضرب میکنند و دامنه طبیعی mchc، باید بین ۳۳.۴-۳۵.۵ گرم بر دسیلیتر باشد.
میزان نرمال MCHC در آزمایش خون باید چند باشد؟
میزان MCHC به مقدار هموگلوبین و هماتوکریت وابسته است.
| گروه سنی | محدوده نرمال MCHC |
| بزرگسالان | ۳۳.۴ تا ۳۵.۵ گرم بر دسیلیتر |
| کودکان | معمولاً مشابه بزرگسالان، با کمی نوسان بسته به سن و آزمایشگاه |
در صورتی که مقدار MCHC به دست آمده کمتر از ۳۳.۴ باشد، آن را پایینتر از محدوده طبیعی و اگر مقدار آن بالاتر از ۳۵.۵ باشد، MCHC خون شما بالا تلقی میشود. کم و یا زیاد بودن این پارامتر در بسیاری از موارد هشداردهنده است و لازم است تا به آن توجه شود.
جواب آزمایش MCHC چیست؟ جدول تفسیر
تفسیر آزمایش MCHC به صورت زیر است.
| نتیجه MCHC | تفسیر |
| کمتر از ۳۳.۴ گرم بر دسیلیتر | MCHC پایین (هیپوکرومیک)، کاهش غلظت هموگلوبین در گلبول قرمز |
| بین ۳۳.۴ تا ۳۵.۵ گرم بر دسیلیتر | نرمال (نورموکرومیک) |
| بیشتر از ۳۵.۵ گرم بر دسیلیتر | MCHC بالا (هایپرکرومیک)، افزایش غلظت هموگلوبین در گلبول قرمز |
یکی از نکته مهم در تفسیر آزمایش MCHC این است که در بسیاری از انواع کمخونی، مقدار MCHC ممکن است همچنان در محدوده نرمال بماند؛ به همین دلیل این فاکتور همیشه باید در کنار سایر پارامترهای CBC مانند (Hb، Hct، MCV و MCH) و علائم بالینی فرد مورد بررسی قرار بگیرد و نباید صرفا به این آزمایش بسنده کنید.
بالا بودن MCHC در آزمایش خون، علت، نشانهها و خطر
MCHC بالا نشان از افزایش غلظت هموگلوبین در گلبولهای قرمز میدهد که علت آن میتواند کم خونی هایپر کرومیک و یا سایر اختلالات دیگر باشد.
علت بالا بودن MCHC در آزمایش خون چیست؟
رایجترین علل آن عبارتند از:
- اسفروسیتوز ارثی
- سوختگیهای شدید
- مصرف برخی داروها
- بیماری هموگلوبین C
- سابقه بیماریهای کبدی
- پرکاری تیروئید (هایپرتیروئیدی)
- آنمی سیکلسل یا کمخونی داسیشکل
- آنمی همولیتیک یا بیماریهای خودایمنی (مانند لوپوس یا لنفوم)
نشانهها و علائم بالا بودن MCHC در آزمایش خون چیست؟
در ادامه شما را با برخی رایجترین علائم بالا بودن ام سی اچ سی آشنا میکنیم:
- احساس خستگی و یا تنگی نفس: مشابه MCHC پایین، افزایش غیرطبیعی غلظت هموگلوبین نیز میتواند به خستگی و نفس تنگی منجر شود.
- زردی یا یرقان: در بعضی موارد، ناهنجاری گلبولهای قرمز منجر به تجزیه سریعتر آنها شده و بیلیروبین در خون افزایش مییابد. در نتیجه پوست و چشمها دچار زردی میشوند.
- احساس درد در ناحیه شکم و یا کمر: بزرگ شدن طحال یا کبد میتواند علت این درد باشد که در پروسه تجزیه گلبولهای قرمز تأثیر دارند.
- تیره شدن رنگ ادرار: افزایش بیلی روبین ممکن است تیرهتر شدن رنگ ادرار را به همراه داشته باشد.
- احساس سر درد و یا سرگیجه: همانند MCHC پایین، افزایش غلظت هموگلوبین نیز این علائم راه به همراه دارد.
آیا بالا بودن MCHC در آزمایش خون خطرناک است؟
همیشه بالا بودن خفیف MCHC به معنای خطر جدی نیست و ممکن است به طور موقت یا مرتبط با عوامل قابلکنترل باشد، اما اگر مقدار آن به میزان قابل توجهی بیشتر از حد نرمال بوده و با علائمی مانند زردی، خستگی شدید و تیره شدن ادرار همراه باشد، ممکن است مربوط به تخریب سریع گلبولهای قرمز (همولیز) باشد و نشاندهنده یک وضعیت پزشکی جدی و نیازمند بررسی فوری است.
عوارض بالا بودن MCHC
بالا بودن مداوم MCHC، به علت آن بستگی دارد و میتواند با عوارضی همراه باشد. این عوارض معمولاً ناشی از خود MCHC بالا نیستند، بلکه علت آنها بیشتر داشتن بیماریهای زمینهای است. سنگ کیسه صفرا، بزرگ شدن طحال، خستگی و ضعف مزمن از عوارض احتمالی بالا بودن mchc است.
درمان بالا بودن MCHC در آزمایش خون چگونه است؟
درمان MCHC بالا به علت زمینهای آن وابسته است و به طور کلی موارد زیر را شامل میشود.
- کنترل و درمان اختلالات خودایمنی
- درمان کمآبی بدن با مصرف مایعات کافی
- درمان بیماریهای ژنتیکی زمینهای مانند اسفروسیتوز ارثی
- در صورت وجود بیماری کبدی یا تیروئیدی، درمان اختصاصی همان بیماری
بالا بودن MCHC در آزمایش خون کودکان
علل بالا بودن MCHC در کودکان معمولاً تفاوت چندانی با بزرگسالان ندارد، اما شایعترین دلایل آن در سنین پایین مربوط به اسفروسیتوز ارثی و برخی بیماریهای خونی مادرزادی است. در صورت مشاهده MCHC بالا در آزمایش خون باید به پزشک مراجعه کرده تا نتیجه آن توسط پزشک متخصص کودکان یا خون بررسی شود.
پایین بودن MCHC در آزمایش خون، علت، نشانهها و خطر
علت پایین بودن میزان MCHC در آزمایش خون به این معناست که غلظت هموگلوبین در گلبولهای قرمز کاهش یافته و ممکن است علت آن کم خونی هیپو کرومیک باشد. این حالت معمولاً با بروز علائمی در بدن همراه میشود که در تشخیص بیماریها بسیار مؤثر است.
علت پایین بودن MCHC در آزمایش خون چیست؟
علل پایین بودن پارامتر mchc به شرح زیر است:
- همولیز
- کمبود و یا فقر آهن
- مسموم شدن با برخی از فلزات
- خونریزی ناشی از وجود انگل در بدن
- برخی از سرطانهایی که سبب خونریزی داخلی میشوند.
- بیماریهای سلیاک، کرون و یا جراحیهای معده سبب ایجاد اختلال در جذب آهن هستند.
- افرادی که در دوران قاعدگی خونریزیهای شدیدی را تجربه میکنند و یا کسانی خونریزی ناشی از زخم معده دارند.
نشانهها و علائم پایین بودن MCHC در آزمایش خون چیست؟
در ادامه با برخی از علائم پایین بودن ام سی اچ سی آشنا میشویم.
علائم پایین بودن mchc
- رنگ پریدگی پوست
- احساس نفس تنگی
- احساس خستگی دائمی
- کبود شدن پوست به آسانی
- احساس ضعف و سرگیجه
آیا پایین بودن MCHC در آزمایش خون خطرناک است؟
معمولا با تغییر رژیم غذایی و درمان کمبود آهن میتوانید پایین بودن خفیف MCHC را کنترل کنید و خطر جدی ندارد، اما اگر مقدار آن از عدد نرمال کمتر باشد و با علائم شدید کم خونی مانند تنگی نفس شدید، درد قفسه سینه یا غش کردن مواجه شدید، ممکن است ظرفیت حمل اکسیژن خون به طور جدی کاهش یابد به بافتها و اندامهای حیاتی (علیالخصوص مغز) آسیب برساند.
عوارض پایین بودن MCHC
در صورت درمان نشدن MCHC پایین و کمخونی ناشی از آن، ممکن است در کاهش تدریجی ظرفیت حمل اکسیژن بدن، خستگی مزمن و در موارد شدید، اختلال در عملکرد قلب و سایر اندامها تاثیر بسزایی داشته باشد.
درمان پایین بودن MCHC در آزمایش خون چگونه است؟
در صورت پایین بودن میزان MCHC در آزمایش خون، پزشکان معمولاً روشهای مختلف زیر را جهت درمان آن اتخاذ میکنند:
- تجویز مکمل آهن
- افزودن فیبر به مواد غذایی
- درمان بیماریهای زمینهای نظیر بیماری تالاسمی و یا التهاب مزمن
- مصرف ویتامین B۶، ویتامین B12 و یا فولات در صورت تشخیص کمبود
- کاهش مصرف کلسیم؛ چرا که کلسیم سبب ایجاد اختلال در جذب آهن میشود.
- توصیه به مصرف غذاهایی که آهن فراوانی، مانند گوشت قرمز، حبوبات، غذاهای دریایی، اسفناج و سایر سبزیجاتی که برگ سبز دارند.
پایین بودن MCHC در آزمایش خون کودکان
یکی از شایعترین علل پایین بودن MCHC در کودکان، کمخونی فقر آهن علیالخصوص در دوران رشد سریع یا تغذیه نامناسب محسوب میشود. در صورت مشاهده علائمی مانند رنگپریدگی، بیحالی و بیاشتهایی در کودکان باید برای بررسیهای بیشتر به پزشک مراجعه نمایید.
محدوده خطر MCHC چیست؟
در نظر گرفتن یک محدوده خطر مشخص برای MCHC کار آسانی نیست؛ چرا که اهمیت این مورد بیشتر در گرو ارتباط با سایر پارامترهای خونی (مانند Hb، Hct،MCV و علائم بالینی فرد) فرد است. با این وجود محدوده طبیعی MCHC در بزرگسالان معمولاً بین ۳۲ تا ۳۶ گرم بر دسیلیتر است و در صورتی که مقادیر به دست آمده از میزان طبیعی و نرمال آن کمتر و یا بیشتر بوده و همراه با علائم شدید همراه باشد، آن را به عنوان محدوده خطر در نظر میگیریم.
هدف از انجام آزمایش MCHC چیست؟
پزشکان آزمایش MCHC را معمولاً برای موارد زیر تجویز میکنند:
- بررسی و چکاپ کامل بدن
- اقدام جهت درمان برخی از بیماریها
- ارزیابی نتایج درمان و پیگیری وضعیت پس از آن
- شناسایی برخی از بیماریها مانند اختلالات خونی
- زمانی که پزشک قصد بررسی سایر دلایل آنمی را دارد.
- زمانی که در فرد علائم آنمی مانند احساس خستگی، رنگ پریدگی پوست و سرگیجه وجود دارد.
نحوه انجام آزمایش MCHC خون
آشنایی با فرایند آزمایش MCHC به شما در کاهش میزان استرس و مدیریت روند درمان کمک زیادی میکند. ما سعی کردیم در این مقاله، با تقسیمبندی مراحل این آزمایش به شما در افزایش آگاهیتان کمک کنیم. نکاتی که باید به آن توجه شود به شرح زیر است.
نکاتی که باید قبل از انجام آزمایش MCHC بدانید چیست؟
جهت انجام این آزمایش محدودیتی جهت رژیم غذایی و فعالیتهای بدنی ندارید. این آزمایش تحت پوشش همه بیمهها انجام میشود و پزشکان میتوانند آن را به راحتی تجویز کنند. همچنین به ناشتا بودن نیاز نیست و آزمایش MCHC در هر ساعت از روز قابل انجام دادن است.
توجه داشته باشید به هنگام مراجعه به نزد پزشک، نتایج آزمایشهای قبلی خود را نیز به همراه داشته باشید تا پزشک بتواند وضعیت شما را به درستی مورد ارزیابی قرار بدهد.
مراحل انجام آزمایش MCHC
آزمایش MCHC در همه آزمایشگاهها انجام میشود. در ابتدا محل خون گیری با الکل استریل شده و آلودگیها تمیز میشوند. سپس در قسمت بالای یک سیاهرگ، تورنیکت را میبندند و سرنگ وارد رگها میشود.
پس از خون گیری، سرنگ را خارج میکنند و متصدی آزمایشگاه از شما درخواست میکند تا محل خروج سوزن را توسط پد الکلی، محکم نگه دارید تا خونریزی بند بیاید. مقدار خون موجود در سرنگ جهت بررسیهای لازم به لوله آزمایش منتقل شده و بدون لخته شدن به آزمایشگاه فرستاده میشود. در آزمایشگاه نمونه توسط دستگاههای مخصوص مورد آزمایش قرار میگیرد و در نهایت نتیجه آن جهت ارزیابی و تفسیر دقیق به پزشک ارسال میشود.
مراقبتهای بعد از انجام آزمایش MCHC چیست؟
بعد از اتمام آزمایش، به اقدام خاصی نیاز نیست. میتوانید فعالیتهای روزانه خود را انجام بدهید. ممکن است بعد از آزمایش عوارض جانبی احتمالی داشته باشید. این عوارض شامل موارد زیر میشوند:
- در بعضی افراد این احتمال وجود دارد که در محل خون گیری، دچار کبودی وسیع و یا هماتوم بشود.
- در افرادی که به اختلالات انعقادی دچارند و یا خونشان رقیق است، خونریزی ممکن است مدتی ادامه دار باشد.
- اگر در هنگام انجام نمونهگیری اصول بهداشتی به درستی رعایت نشود، این امکان وجود دارد که فرد آزمایش دهنده به عفونت دچار شود.
- ممکن است به دلیل پیدا نشدن رگ، متصدی آزمایشگاه مقداری سوزن را در دست شما جا به جا کرده باشد. این جا به جایی با مقداری احساس درد در محل ورود سوزن همراه است.
عوامل مؤثر بر نتیجه آزمایش MCHC
عوامل گوناگونی بر روی مقدار MCHC و نتیجه آن اثر گذارند. موارد زیر مهمترین آنها هستند:
- تغذیه: کمبود آهن، ویتامین B12 و یا اسیدفولیک در تغییر میزان MCHC مؤثرند.
- وجود بیماریهای زمینهای: وجود برخی از بیماریها نظیر نارساییهای کلیوی، کمکاری تیروئید و بیماریهای کبدی ممکن است میزان MCHC را تغییر بدهند.
- مصرف بعضی از داروها: مصرف بعضی از داروها نظیر مکملهای آهن، داروهای شیمی درمانی و یا داروهای ضدالتهاب MCHC را تغییر میدهند.
سخن پایانی
همان طور که بررسی کردیم، MCHC به عنوان یکی از شاخصههای کلیدی و مهم در آزمایش خون شناخته میشود و به ما اطلاعات مفید و با ارزشی را در مورد غلظت هموگلوبین موجود در گلبولهای قرمز خون میدهد. هر گونه تغییر در میزان آن، بسیار مهم است و باید مورد ارزیابی و بررسی قرار بگیرد چرا که میتواند به عنوان یک زنگ خطر برای وجود یک بیماری زمینهای باشد.
نکتهای که مهم است و باید حتماً به آن توجه کنید این است که تفسیر نتایج آزمایش، مسئلهای است تخصصی و بررسی آن به عهده پزشک متخصص است. در صورتی که راجع به نتایج آزمایش خون خود و یا فرزندتان دچار نگرانی هستید و یا علائمی نظیر خستگی، رنگ پریدگی و یا زردی دارید، بهتر است در اولین اقدام، با یک پزشک متخصص مشورت کنید.
