درد پا در افراد مبتلا به دیابت یکی از شکایت‌های شایعی است که می‌تواند به دلیل آسیب عصبی، کاهش جریان خون یا مشکلات پوستی و عفونی ایجاد شود و معمولاً با سوزش، گزگز یا بی‌حسی همراه است. این درد همیشه بی‌خطر نیست؛ در صورت بی‌توجهی، به‌خصوص در افرادی که قند خون آنها کنترل‌نشده باقی می‌ماند، می‌تواند زمینه‌ساز زخم یا عفونت‌های جدی‌تر پا شود.
شناخت علت این درد و تشخیص زودهنگام آن، نقش مهمی در پیشگیری از این عوارض و انتخاب روش درمان مناسب ایفا می‌کند. در ادامه این مقاله از سایت سیناکر، علت درد پای دیابتی، ارتباط آن با قند خون بالا، روش‌های درمان و راه‌های پیشگیری از عوارض آن را مورد بررسی قرار می‌دهیم.
درد پای دیابتی چیست؟
درد پای دیابتی به ناراحتی یا درد در پاهای فرد مبتلا به دیابت گفته می‌شود که ممکن است به تدریج ایجاد شود. این مشکل گاهی نتیجه تغییراتی است که قند خون بالا در عملکرد اعصاب و رگ‌های خونی ایجاد می‌کند و بسته به علت، فرد ممکن است احساس تیرکشیدن، سنگینی، سوزش یا درد در بخش‌های مختلف پا داشته باشد؛ همچنین وجود زخم، التهاب یا عفونت در پا می‌تواند با درد همراه شود.
آیا قند خون بالا باعث درد پا می‌شود؟
بله، بالا بودن قند خون در طولانی مدت می‌تواند به اعصاب و رگ‌های خونی آسیب برساند و احتمال بروز مشکلات پا را افزایش دهد. آسیب عصبی ممکن است با سوزش، گزگز، تیرکشیدن یا بی حسی همراه باشد؛ در حالی که اختلال جریان خون می‌تواند باعث درد هنگام فعالیت و تاخیر در ترمیم زخم شود. بنابراین درد پا ممکن است با دیابت ارتباط داشته باشد اما هر نوع درد پا در فرد مبتلا به دیابت لزوماً از قند خون ناشی نمی‌شود.
علت درد پا در دیابت
علت درد پا در افراد دیابتی می‌تواند به عوامل مختلفی مربوط باشد. آسیب اعصاب محیطی و اختلال در خون‌رسانی از مهم‌ترین دلایل هستند؛ با این حال، مشکلاتی مانند ایجاد زخم یا عفونت، تغییر شکل پا و وارد شدن فشار مداوم به بخش‌های مختلف آن نیز می‌توانند باعث بروز یا تشدید درد شوند. بنابراین، برای مشخص شدن علت درد پا در دیابت باید وضعیت اعصاب، عروق و سلامت پوست و بافت‌های پا بررسی شود.
نوروپاتی دیابتی (آسیب عصب‌های محیطی)
یکی از مهم‌ترین دلایل درد پا در افراد مبتلا به دیابت، آسیب عصبی ناشی از افزایش طولانی مدت قند خون است. در این شرایط، اعصاب محیطی به ویژه عصب‌های موجود در پاها ممکن است به تدریج دچار آسیب شوند و حالتی به نام نوروپاتی محیطی ایجاد شود. در نوروپاتی، انتقال پیام‌های عصبی طبیعی مختل می‌شود و حساسیت پا می‌تواند افزایش پیدا کند.
به همین دلیل، محرک‌هایی که در حالت عادی دردناک نیستند، مانند تماس یا لمس سطحی، ممکن است با درد قابل توجه همراه شوند. شدت این درد همیشه با میزان محرک تناسب ندارد و حتی یک تماس جزئی نیز می‌تواند واکنش شدیدی ایجاد کند.
بیماری عروق محیطی و کاهش خون رسانی به پا
دیابت احتمال ابتلا به بیماری عروق محیطی را افزایش می‌دهد و در این وضعیت، جریان خون شریانی اندام تحتانی کاهش پیدا می‌کند. درد یا گرفتگی هنگام راه رفتن که با استراحت بهتر می‌شود، می‌تواند یکی از نشانه‌های آن باشد. در موارد پیشرفته‌تر، درد در زمان استراحت نیز ممکن است ایجاد شود و کاهش خون‌رسانی می‌تواند روند بهبود زخم را مختل کند.
زخم و عفونت پای دیابتی
بی حسی ناشی از آسیب عصبی ممکن است باعث شود بریدگی، تاول یا زخم کوچک دیر تشخیص داده شود. اگر خون رسانی نیز مناسب نباشد، ترمیم آسیب دشوارتر خواهد شد. عفونت می‌تواند با قرمزی، تورم، افزایش دمای موضعی، ترشح یا درد همراه باشد و در فرد مبتلا به دیابت ممکن است با سرعت بیشتری پیشرفت کند.
پینه، تغییر شکل پا و فشار نادرست هنگام راه رفتن
تغییر شکل پا می‌تواند فشار را روی قسمت‌های خاصی از کف پا یا انگشتان افزایش دهد. پینه و میخچه نیز معمولا در نقاطی ایجاد می‌شوند که فشار یا اصطکاک بیشتری تحمل می‌کنند. اگر حس پا کاهش یافته باشد، فشار مداوم ممکن است بدون ایجاد درد قابل توجه ادامه پیدا کند و در نهایت به آسیب پوستی یا زخم منجر شود.
کفش و جوراب نامناسب
کفش تنگ، نامناسب یا دارای قسمت‌های سفت می‌تواند فشار و اصطکاک روی پا ایجاد کند. جوراب نامناسب نیز ممکن است باعث فشار موضعی یا تحریک پوست شود. اهمیت این موضوع در افراد دارای کاهش حس بیشتر است، زیرا ممکن است آسیب ایجاد شده را دیر متوجه شوند. کفش مناسب باید اندازه پا باشد و انگشتان را تحت فشار قرار ندهد.
| علت | نشانه یا ویژگی شاخص | پیامد احتمالی |
| نوروپاتی دیابتی | درد، سوزش، گزگز، بی‌حسی یا حساسیت غیرطبیعی به لمس | کاهش حس پا و افزایش احتمال آسیب‌های تشخیص داده نشده |
| بیماری عروق محیطی | درد یا گرفتگی پا هنگام راه رفتن که با استراحت کاهش می‌یابد. | کاهش خون‌رسانی و کند شدن روند ترمیم زخم |
| زخم و عفونت | قرمزی، تورم، گرمی موضعی، ترشح یا درد | گسترش عفونت و آسیب بیشتر به بافت پا |
| پینه و میخچه | ایجاد پوست ضخیم شده در نقاط تحت فشار و اصطکاک | افزایش فشار موضعی و احتمال آسیب پوستی |
| تغییر شکل پا | وارد شدن فشار بیشتر به بخش‌هایی از کف پا یا انگشتان | ایجاد نقاط پرفشار، پینه و در مواردی زخم |
| کفش یا جوراب نامناسب | فشار، اصطکاک، تحریک پوست یا ایجاد تاول | آسیب پوستی و تشدید فشار روی نقاط حساس پا |
درد پا در دیابت به تفکیک محل درد
محل درد می‌تواند به پزشک در پیدا کردن علت احتمالی کمک کند اما به تنهایی برای تشخیص کافی نیست. نوع درد، زمان بروز، علائم همراه و نتیجه معاینه عصبی و عروقی نیز باید در نظر گرفته شوند.
درد کف پا در دیابت
درد کف پا در دیابت ممکن است به علت آسیب عصبی، افزایش فشار روی یک قسمت از کف، پینه یا آسیب پوستی ایجاد شود. در صورت وجود نوروپاتی، درد ممکن است حالت سوزشی یا تیرکشنده داشته باشد. فشار مکرر نیز می‌تواند باعث ضخیم شدن پوست و ایجاد نواحی پرفشار شود که در صورت وجود کاهش حس، احتمال تبدیل شدن آنها به زخم افزایش پیدا می‌کند.
درد انگشتان پا در دیابت
درد انگشتان پا در دیابت ممکن است از فشار کفش، آسیب عصبی، تاول، زخم یا عفونت ناشی شود. کفش نامناسب می‌تواند انگشتان را تحت فشار قرار دهد و زمینه ایجاد پینه یا آسیب پوستی را فراهم کند. تورم، تغییر رنگ، زخم یا ترشح در این ناحیه باید توسط پزشک بررسی شود.
درد ساق پا در دیابت
درد ساق پا در دیابت می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد و یکی از موارد مهمی که باید بررسی شود، بیماری عروق محیطی است. در این حالت ممکن است درد یا گرفتگی با راه رفتن یا فعالیت ایجاد شود و با استراحت کاهش پیدا کند. مشکلات عصبی، عضلانی و سایر بیماری‌ها نیز می‌توانند چنین دردی ایجاد کنند؛ بنابراین تشخیص صرفاً بر اساس محل درد امکان پذیر نیست.
سوزش پا در دیابت؛ علت سوزش پا چیست؟
سوزش پا در دیابت اغلب یکی از علائم درگیری اعصاب محیطی است و امکان دارد همراه با گزگز، مورمور شدن یا درد تیرکشنده باشد. این احساس معمولا از پاها شروع می‌شود و می‌تواند در زمان استراحت یا شب بیشتر مورد توجه قرار گیرد. با این حال، سوزش به تنهایی برای تشخیص نوروپاتی کافی نیست و سایر علل احتمالی نیز باید بررسی شوند.
چرا پاهای افراد دیابتی شب‌ها درد می‌گیرد؟
درد ناشی از نوروپاتی در برخی افراد هنگام شب محسوس‌تر می‌شود. کاهش فعالیت و محرک‌های روزانه باعث می‌شود فرد بیشتر متوجه احساس‌هایی مانند سوزش، گزگز یا تیرکشیدن شود. علائم نوروپاتی محیطی ممکن است خواب را نیز مختل کنند. البته درد شبانه اختصاصی دیابت نیست و در صورت شدید یا مداوم بودن باید علت آن بررسی شود.
علائم درد پای دیابتی
مشکلات درد پا و قند خون بالا ممکن است علاوه بر درد، با تغییرات حسی یا پوستی همراه باشند. از طرف دیگر، کاهش حس می‌تواند باعث شود فرد با وجود آسیب پا، درد کمی داشته باشد یا اصلا متوجه آسیب نشود. به همین دلیل بررسی ظاهری پا اهمیت زیادی دارد.
- سوزش یا احساس داغی
- گزگز و مورمور شدن
- درد تیرکشنده
- بی‌حسی یا کاهش حس
- حساسیت غیرطبیعی به لمس
- درد یا گرفتگی هنگام راه رفتن
- ضعف یا اختلال در تعادل
- قرمزی یا تورم
- تاول، پینه یا زخم
- تغییر رنگ یا دمای پوست
وجود زخم، تورم بدون علت مشخص، تغییر رنگ یا دمای پا و کاهش حس باید جدی گرفته شود. نبود درد نیز لزوما به معنی نبود مشکل نیست، زیرا نوروپاتی می‌تواند حس محافظتی پا را کاهش دهد.
آیا درد پا در دیابت همیشه به نوروپاتی مربوط است؟
خیر. نوروپاتی یکی از علل مهم درد پا در افراد دیابتی است اما بیماری عروق محیطی، زخم، عفونت، تغییر شکل پا و فشار ناشی از کفش نیز می‌توانند باعث درد شوند. حتی تشخیص نوروپاتی دیابتی بر اساس کنار گذاشتن سایر علل احتمالی انجام می‌شود. بنابراین علت درد باید با توجه به شرح حال و معاینه مشخص شود.
چه زمانی درد پای دیابتی خطرناک است و به مراجعه فوری نیاز دارد؟
وجود زخم باز، تورم یا قرمزی بدون علت مشخص، افزایش دمای موضعی پا یا علائم عفونت نیازمند ارزیابی سریع پزشکی است. درد شدید یا جدید، تغییر واضح رنگ یا دمای پا و زخمی که بهبود پیدا نمی‌کند نیز نباید نادیده گرفته شود. در فرد مبتلا به دیابت، وجود پای گرم، قرمز و متورم حتی بدون زخم باز می‌تواند نیازمند بررسی فوری از نظر مشکلاتی مانند پای شارکو باشد.
عوارض درمان نشدن درد پای دیابتی
مهم‌ترین نگرانی، خود درد نیست؛ بلکه بیماری زمینه‌ای است که ممکن است بدون درمان باقی بماند. ترکیب کاهش حس، اختلال خون‌رسانی، تغییر شکل پا و آسیب مکرر می‌تواند احتمال ایجاد زخم و عوارض جدی را افزایش دهد.
- زخم پای دیابتی
- عفونت پوست و بافت‌های عمقی
- تأخیر در ترمیم زخم
- گسترش عفونت به بافت‌های عمقی یا استخوان
- تغییر شکل پا
- محدود شدن توانایی راه رفتن
- بستری شدن در موارد عفونت شدید
- قطع بخشی از اندام در موارد شدید
تشخیص زود هنگام آسیب‌های پوستی و درمان مناسب می‌تواند از پیشرفت بسیاری از این مشکلات جلوگیری کند. به همین دلیل مراقبت روزانه از پا برای افراد مبتلا به دیابت اهمیت دارد.
درد پا در افراد با قند خون بالا چگونه تشخیص داده می‌شود؟
پزشک ابتدا درباره محل و نوع درد، زمان شروع آن و علائم همراه سوال می‌کند. سپس پوست، شکل پا، حس محافظتی و وضعیت گردش خون بررسی می‌شود. بر اساس یافته‌های معاینه، ممکن است آزمایش‌های عصبی، عروقی یا آزمایش خون برای پیدا کردن علت درد درخواست شوند.
معاینه فیزیکی و بررسی حس پا
در معاینه، پوست، ناخن‌ها، پینه، زخم و تغییر شکل پا بررسی می‌شوند. برای ارزیابی حس محافظتی، آزمایش مونوفیلامان ۱۰ گرمی و در کنار آن روش‌هایی مانند بررسی حس ارتعاش، دما یا سوزن زدن به کار می‌روند. نبض پاها نیز برای بررسی وضعیت عروقی ارزیابی می‌شود. معاینه کامل پا در افراد مبتلا به دیابت باید حداقل سالانه انجام شود.
نوار عصب و عضله (EMG)
نوار عصب و عضله می‌تواند عملکرد اعصاب و عضلات را بررسی کند و در بعضی بیماران به تشخیص پلی‌نوروپاتی کمک می‌کند. با این حال، برای تشخیص معمول نوروپاتی دیابتی در همه افراد ضروری نیست و بیشتر زمانی کاربرد دارد که علائم غیرمعمول باشند، تشخیص روشن نباشد یا احتمال بیماری عصبی دیگری مطرح شود. مطالعات ایرانی نیز کاربرد بررسی‌های هدایت عصبی را در بیماران مبتلا به پلی‌نوروپاتی دیابتی بررسی کرده‌اند.
آزمایش خون و قند خون (HbA1c)
HbA1c برای ارزیابی میانگین قند خون طی چند ماه گذشته استفاده می‌شود و به پزشک در بررسی وضعیت کنترل دیابت کمک می‌کند. در بررسی نوروپاتی، بسته به شرایط فرد ممکن است آزمایش‌های دیگری نیز برای یافتن علل غیر دیابتی آسیب عصبی از جمله بررسی ویتامین B12، عملکرد تیروئید یا کلیه درخواست شود و این آزمایش خون فقط برای اندازه گیری قند انجام نمی‌شود.
سونوگرافی داپلر و بررسی گردش خون پا
بررسی گردش خون ابتدا با معاینه نبض پا و توجه به نشانه‌هایی مانند تغییر رنگ و دمای پوست انجام می‌شود. اگر علائم بیماری عروق محیطی وجود داشته باشد، ممکن است بررسی‌هایی مانند شاخص مچ پا ـ بازو و فشار انگشت پا انجام شود. در صورت نیاز، سونوگرافی داپلر نیز می‌تواند برای ارزیابی جریان خون رگ‌ها مورد استفاده قرار گیرد. انتخاب روش به شرایط فرد و یافته‌های معاینه بستگی دارد.
آیا کنترل قند خون باعث کاهش درد پا می‌شود؟
کنترل مناسب قند خون برای پیشگیری یا کند کردن پیشرفت نوروپاتی اهمیت دارد اما اگر آسیب عصبی ایجاد شده باشد، کنترل قند به تنهایی معمولا آسیب عصبی ایجاد شده را برنمی‌گرداند. بنابراین در فردی که درد عصبی دارد، علاوه بر مدیریت قند خون، باید درمان اختصاصی درد نیز در صورت نیاز انجام شود.
اهمیت پایش منظم قند خون در کاهش درد پای دیابتی
یکی از مهم‌ترین اقدامات برای پیشگیری از تشدید آسیب عصبی و عروقی پا، پایش منظم و ثبت دقیق قند خون به شمار می‌رود. نوسانات مکرر یا کنترل‌نشده قند خون می‌تواند موجب تشدید آسیب به اعصاب و عروق پا شود؛ به همین دلیل داشتن یک روش ساده و قابل‌اعتماد برای اندازه‌گیری و ثبت قند خون، بخش مهمی از مدیریت درد پای دیابتی است.
ثبت قند خون با اپلیکیشن سیناکر
اپلیکیشن سیناکر امکان ثبت و پیگیری منظم نتایج قند خون را در یک مکان برای افراد دیابتی فراهم کرده تا فرد و پزشک معالج بتوانند روند تغییرات قند خون را در طول زمان مورد بررسی قرار دهند. بهتر است به جای تکیه بر حافظه یا یادداشت‌های پراکنده، تشخیص الگوهای نگران‌کننده (مانند افت یا افزایش ناگهانی قند) به طور منظم این اعداد را ثبت نمایید تا در جلسات ویزیت پزشک نیز از آنها کمک بگیرید.
استفاده از یک دستگاه گلوکومتر قابل اعتماد مانند دستگاه تست قند خون دیابان برای اندازه گیری دقیق و منظم قند خون در خانه ضرورت دارد و به شما کمک می‌کند تا بدون نیاز به مراجعه مکرر به آزمایشگاه، وضعیت قند خون خود را پیگیری کنید. نتایج ثبت شده با این دستگاه را می‌توانید در اپلیکیشن سیناکر وارد کرده تا از روند کنترل قند خون به صورت یکجا و منظم باخبر باشید.
درمان درد پا در دیابت
روش درمان درد پا در دیابت به علت ایجاد درد بستگی دارد و برای همه افراد یکسان نیست. در صورت درد عصبی، درمان اختصاصی درد نوروپاتیک مطرح می‌شود؛ در مشکلات عروقی یا زخم نیز باید علت زمینه‌ای درمان شود. کنترل مناسب دیابت و مراقبت از پا در تمام این شرایط اهمیت دارند.
درمان دارویی درد پای دیابتی
در صورت تایید درد نوروپاتیک، پزشک ممکن است داروهای مخصوص این نوع درد را تجویز کند. گروه‌هایی مانند گاباپنتینوئیدها، برخی داروهای ضدافسردگی و بعضی داروهای موثر بر کانال‌های سدیمی در درمان درد نوروپاتیک دیابتی کاربرد دارند. انتخاب دارو باید بر اساس شرایط فرد، بیماری‌های همراه و داروهای دیگر انجام شود و مصرف خودسرانه توصیه نمی‌شود.
فیزیوتراپی و ورزش‌های مناسب
فعالیت بدنی متناسب می‌تواند به حفظ توانایی حرکتی و سلامت عمومی کمک کند و در برخی افراد مبتلا به نوروپاتی نیز آثار مثبتی داشته باشد. نوع ورزش باید با وضعیت حس پا، تعادل، وجود زخم و وضعیت عروقی هماهنگ شود. اگر زخم باز یا آسیب فعال پا وجود داشته باشد، فعالیت‌های تحمل کننده وزن ممکن است مناسب نباشند و باید با نظر تیم درمان انتخاب شوند.
درمان زخم و عفونت پا
درمان زخم بر اساس عمق آسیب، میزان عفونت و وضعیت خون‌رسانی انجام می‌شود. کاهش فشار روی محل زخم، مراقبت مناسب از زخم و درمان عفونت در صورت وجود، از اصول مهم درمان هستند. زخم عفونی یا زخمی که نشانه‌های التهاب و عفونت دارد نباید صرفاً با روش‌های خانگی درمان شود.
برای کاهش درد پا در افراد با قند خون بالا در خانه چه کارهایی می‌توان انجام داد؟
مراقبت خانگی بیشتر برای محافظت از پا و جلوگیری از آسیب بیشتر است و جای درمان علت اصلی درد را نمی‌گیرد. بررسی روزانه پا، کاهش فشار و اصطکاک، استفاده از کفش مناسب و رعایت برنامه کنترل دیابت از اقدامات مهم هستند. اگر زخم، تورم، قرمزی یا تغییر دمای پا وجود داشته باشد، مراقبت خانگی به‌تنهایی کافی نیست.
مراقبت روزانه و بازرسی پاها
هر روز روی پا، کف پا، بین انگشتان و اطراف ناخن‌ها را از نظر بریدگی، تاول، قرمزی، تورم، پینه و زخم بررسی کنید. برای دیدن کف پا می‌توان از آینه نشکن استفاده کرد. شست‌وشوی پا با آب ولرم و خشک کردن کامل، به‌خصوص بین انگشتان، نیز بخشی از مراقبت روزانه است. در صورت مشاهده آسیب جدید، بهتر است آن را بدون ارزیابی پزشکی رها نکنید.
ماساژ ملایم و استراحت با پای بالاتر از سطح بدن
استراحت و کاهش فشار از روی پا می‌تواند در برخی شرایط به کمتر شدن ناراحتی کمک کند. با این حال، ماساژ را نباید درمان عمومی درد پای دیابتی دانست و نباید روی زخم، پوست ملتهب، ناحیه متورم یا قسمتی که احتمال اختلال خون‌رسانی وجود دارد انجام شود. بالا قرار دادن پا نیز باید بر اساس علت تورم و شرایط فرد انجام شود و برای همه انواع درد توصیه عمومی نیست.
انتخاب کفش و جوراب مناسب
کفش باید اندازه مناسب داشته باشد، انگشتان را تحت فشار قرار ندهد و فضای کافی برای حرکت آنها داشته باشد. پیش از پوشیدن، داخل کفش را از نظر وجود سنگ‌ریزه یا جسمی که می‌تواند پوست را زخمی کند بررسی کنید. راه رفتن با پای برهنه، به‌خصوص در صورت کاهش حس پا، توصیه نمی‌شود. در افراد پرخطر ممکن است کفش درمانی یا مخصوص نیز لازم باشد.
چگونه از درد و عوارض پای دیابتی پیشگیری کنیم؟
پیشگیری بر کنترل مناسب دیابت، مراقبت منظم از پا و شناسایی زودهنگام آسیب‌ها تمرکز دارد. حتی اگر فرد هیچ دردی نداشته باشد، بررسی پا ضروری است؛ زیرا کاهش حس محافظتی ممکن است باعث شود آسیب بدون درد باقی بماند.
کنترل مداوم قند خون
کنترل مناسب قند خون می‌تواند خطر ایجاد نوروپاتی را کاهش دهد و در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ ممکن است روند پیشرفت آن را کندتر کند. پیگیری قند خون، مصرف داروها طبق تجویز و رعایت برنامه غذایی و فعالیت بدنی از بخش‌های مهم مدیریت دیابت هستند. کنترل قند به‌تنهایی جایگزین مراقبت مستقیم از پا نمی‌شود.
ترک سیگار
سیگار یکی از عوامل خطر مهم برای مشکلات عروقی است و می‌تواند به سلامت رگ‌ها آسیب برساند. از آنجا که بیماری عروق محیطی می‌تواند خطر مشکلات پا را افزایش دهد، ترک سیگار بخشی از مراقبت از سلامت عروق و کاهش عوامل خطر مرتبط با پای دیابتی محسوب می‌شود.
معاینه سالانه پا توسط پزشک
معاینه کامل پا باید حداقل سالی یک بار برای افراد مبتلا به دیابت انجام شود. این بررسی شامل ارزیابی پوست، تغییر شکل پا، حس محافظتی و وضعیت عروق است. افرادی که کاهش حس، بیماری عروقی، تغییر شکل پا، سابقه زخم یا قطع عضو دارند، ممکن است به بررسی‌های مکررتر نیاز داشته باشند.
سخن پایانی
درد پای دیابتی می‌تواند با کنترل نامناسب قند خون و آسیب تدریجی اعصاب یا عروق پا ارتباط داشته باشد و در صورت بی‌توجهی، خطر ایجاد زخم و عفونت را افزایش دهد. کنترل قند خون، بررسی منظم پاها و رعایت اصول مراقبتی می‌تواند به کاهش احتمال بروز عوارض کمک کند. در صورت مشاهده درد مداوم، بی‌حسی، تغییر رنگ پوست، زخم یا تورم، پیگیری پزشکی اهمیت دارد.
