یکی از بخشهای مهم و جدایی ناپذیر در معاینات طب کار که هم در معاینات بدو استخدام و هم در ارزیابیهای دورهای شغلی بسیار حائز اهمیت است، تست کور رنگی میباشد که توانایی افراد را در تشخیص صحیح رنگها را مورد سنجش قرار میدهند. این تست در برخی مشاغل از جمله مشاغل ایمنی محور، صنعتی، حمل و نقل، برق، آتشنشانی و کارهای فنی که دقت بینایی، خواندن علائم، تشخیص کدهای رنگی و کار با تجهیزات حساس بسیار مهم بوده، در معاینات پزشکی استخدامی از اهمیت ویژهای برخوردار است.
لازم به ذکر است بدانید، کور رنگی یا کمبود بینایی میتواند در برخی مشاغل خطرات جدی به همراه داشته باشد، چرا که عدم تشخیص صحیح علائم هشداردهنده، چراغهای سیگنال یا کدهای رنگی میتواند باعث حوادث شغلی شده و آسیبهای جبرانناپذیر در پی داشته باشد. در ادامه این مقاله از سیناکر قصد داریم به برخی سوالات شما مانند آیا میتوان تست کور رنگی را دور زد؟ کور رنگی درمان دارد؟ پاسخ دهیم و شما را به طور کامل با کور رنگی، انواع آن و روشهای تشخیص آن آشنا کنیم، پس تا انتها همراه ما باشید.
کور رنگی چیست؟
کوررنگی یا اختلال دید رنگ به انگلیسی (Color blindness) شناخته میشود، نوعی ناهنجاری بینایی به شمار میرود که فرد در این وضعیت قدرت تشخیص صحیح رنگها را ندارد و این مشکل به دلیل اختلال در سلولهای مخروطی شبکیه چشم (سلولهایی که مسئول درک رنگهای اصلی از جمله سبز قرمز و آبی میباشند) ایجاد میشود.
انواع کور رنگی
کور رنگی انواع گوناگونی داشته که هر یک از انواع این اختلال به سه نوع سلول مخروطی شبکیه بستگی دارد و به عنوان شایعترین نوع آن میتوان به کور رنگی سبز و قرمز اشاره کرد که بیشتر در مردان رخ میدهد و به آن پروتانوپیا (نقص در تشخیص رنگ قرمز) و دوترانوپیا (نقص در تشخیص رنگ سبز) گفته میشود، اما لازم به ذکر است بدانید کور رنگی آبی-زرد (تریتانوپیا) به ندرت رخ میدهد و همچنین کور رنگی کامل (آکروماتوپسیا) که فرد تنها سیاه، سفید و سایههای خاکستری را میبیند، بسیار نادر میباشد.
| نوع کور رنگی | ویژگی |
| قرمز و سبز | شایع ترین نوع کور رنگی میباشد که فرد در تشخیص و تمایز بین این دو رنگ دچار اشتباه و مشکل میشود. |
| آبی و زرد | کمتر شایع بوده و در این حالت فرد در تشخیص آبی از سبز یا رنگ زرد از صورتی دچار اشتباه میشود. |
| توتال | کور رنگی (Achromatopsia) بسیار نادر بود است و فرد در این وضعیت کاملا سیاه و سفید میبیند. |
علائم کور رنگی چشم
همانطور که دانستید، شخصی که دچار کور رنگی میشود، نمیتواند به درستی برخی از رنگها را تشخیص دهد و یا ممکن است آنها را شبیه به هم ببیند. در ادامه شما را با رایجترین نشانه های کور رنگی چشم در افراد مختلف آشنا میکنیم.
- سخت و دشوار تشخیص دادن رنگها به خصوص رنگ قرمز، سبز و آبی
- اشتباه گرفتن رنگ ها با یکدیگر یا شبیه هم دیدن آنها
- مشکل در خواندن علائم رنگی، نمودارها یا تستهای مبتنی بر رنگ
علت کور رنگی در افراد چیست؟
به طور کلی علل کور رنگی به دو دسته عوامل ژنتیکی (مادرزادی) و عوامل اکتسابی (ایجاد شده در طول زندگی) رخ میدهد، حال ما قصد داریم در ادامه شما را با هر یک از این دلایل بیشتر آشنا کنیم.
علت کور رنگی
- عوامل ژنتیکی (شایع ترین علت کور رنگی)
اکثر افراد ممکن است با این اختلال متولد شوند و وجود نقص ژنتیکی در سلولهای مخروطی (سلولهای تشخیصدهنده رنگ) در شبکیه چشم، یکی از اصلی ترین دلایل کور رنگی به شمار میرود. لازم به ذکر است بدانید، مردان بسیار از زنان (حدود ۸ درصد از آقایان درمقابل ۵/. درصد زنان) در معرض کور رنگی قرار میگیرند؛ چرا که ژنهای مربوط به کور رنگی معمولا روی کروموزوم X قرار دارد و از آنجایی که مردان فقط یک کروموزوم X دارند، اگر معیوب باشد این اختلال ظاهر میشود.
- بیماری های اکتسابی
در برخی موارد کور رنگی به دلیل بیماری هایی که فرد در طول زندگی با آنها مواجه میشود، رخ میدهد که از جمله مهمترین این بیماریها میتوان به دیابت، گلوکوم (آب سیاه)، کم خونی داسی شکل، بیماری پارکینسون، بیماری MS، دژنراسیون ماکولا، بیماری آلزایمر، اعتیاد به الکل و سرطان خون اشاره کرد.
- مصرف برخی داروها
مصرف دستهای از داروهای خاص مانند داروهای فشار خون بالا، اختلالات عصبی یا داروهای ضدعفونی کننده، بیماریهای خودایمنی، مشکلات قلبی، اختلال نعوظ، عفونتها، اختلالات عصبی و مشکلات روانی ممکن است عوارض داشته باشندو درک فرد از رنگها را تغییر و کاهش دهند.
- افزایش سن
افزایش سن یکی از مواردی است که میتواند در ظاهر شدن کور رنگی موثر باشد، چرا که با بالا رفتن سن، ممکن است عدسی چشم کدر (کاتاراکت یا آب مروارید) شود که این موضوع باعث میشود فرد رنگها را کدرتر دیده و در تشخیص آنها دچار اشتباه شود.
- مواد شیمیایی
قرار گرفتن در معرض برخی مواد شیمیایی از جمله کربن دی سولفید و کودها در محل کار یکی دیگر از دلایل کور رنگی فرد میباشد که منجر به از بین رفتن توانایی دید و تشخیص رنگها میشود.
روش تشخیص کور رنگی (آزمایش کور رنگی)
اگر به تازگی متوجه تغییر ناگهانی در تشخیص رنگهای خود شدهاید، به شما توصیه میکنیم هر چه سریعتر به چشم پزشکی مراجعه نمایید. یکی از اصلیترین و سریع ترین روش تشخیص کور رنگی تست ایشیهارا (Ishihara Test) یا همان صفحات پر از نقاط رنگی میباشد که یک عدد وسط آنها مخفی شده و اگر نتوانید عدد آن را درست ببینید، بدین معناست که شما دچار نقص دید شدهاید. پزشک برای بررسی دقیقتر میتواند از تست چیدمان رنگها نیز استفاده کند که شما باید طیفهای شبیه به هم را به ترتیب کنار یکدیگر بچینید و با انجام این کار متوجه شوید دقیقا در چه رنگی و با چه شدتی مشکل دارید.
تست کور رنگی خلبانی
خلبانی یکی از مشاغل مهمی میباشد که انجام تست کور رنگی در آن از اهمیت بالایی برخوردار است و تمامی خلبانان باید پیش از پرواز آنها را انجام دهند. در معاینات خلبانی، اگر شخصی نتواند در تست صفحات رنگی قبول شود، سراغ تست بعدی یعنی تست فانوس میروند. در این آزمایش به فرد چراغهای رنگی کوچک و ضعیفی مشابه چراغهای ناوبری هواپیما نشان داده میشود تا توانایی عملی آن را در تشخیص رنگها در شب و فواصل دور بسنجد. اگر فردی در این مرحله قبول شود، ثابت میشود با وجود نقص دید همچنان توانایی پرواز ایمن دارد.
تست کور رنگی استخدامی | کور رنگی در استخدام و معاینات طب کار
تست کور رنگی در معاینات استخدامی (علیالخصوص باری مشاغل نظامی، انتظامی یا مهندسی) اغلب با استفاده از دفترچه ایشیهارا انجام میشود که در این آزمون افراد داوطلب باید اعداد پنهان شده در صفحات رنگی را سریعا تشخیص دهد. در برخی از سازمانها و مشاغل اگر فرد در این مرحله رد شود، به سراغ سایر تستها مانند تست فانوس یا چیدمان مهرههای رنگی میروند تا مشخص شود آیا نقص دید او مانع از انجام ایمن وظایف شغلی مانند تشخیص سیمهای رنگی یا علائم هشداردهنده میشود یا خیر؛ چرا که برخی مشاغل حساس هرگونه نقص و مشکل در دید را عامل محرومیت میدانند.
کور رنگی در استخدام آموزش و پرورش
در معاینات پزشکی آموزش و پرورش، دید رنگی افراد را معمولا با استفاده از تست ایشیهارا میسنجند و حساسیت روی این موضوع به رشته شغلی بستگی دارد. به عنوان مثال برای رشتههایی که تشخیص رنگ در آنها بسیار حائز اهمیت میباشد (مانند هنر، شیمی، زیستشناسی، گرافیک، نقشه کشی و کارهای آزمایشگاهی)، کور رنگی یا نقص در دید معمولاً منجر به رد شدن داوطلبان میشود. در حالیکه در برخی رشتههای نظری یا اداری که تشخیص رنگ در آنها حائز اهمیت نمیباشد، ممکن است داوطلبان با نقص دید رنگی بسیار خفیف با نظر کمسیون پزشکی پذیرفته شوند.
تست کور رنگی نیروی انتظامی
هدف از انجام آزمایش کور رنگی نیروی انتظامی، اطمینان از توانایی فرد در تشخیص دقیق رنگها برای امور حیاتی مانند تشخیص چراغهای راهنمایی رانندگی، علائم هشداردهنده و کدهای رنگی در عملیاتهای نظامی و انتظامی میباشد. آزمون کور رنگی نیروی انتظامی نیز مانند سایر مشاغل با استفاده از صفحات رنگی شده است که اعداد یا مسیرهای خاصی در میان آنها پنهان شده است و شخص داوطلب باید بتواند به خوبی آنها را تشخیص دهد.
تست کور رنگی استخدامی ارتش
تست کور رنگی استخدامی ارتش مشابه تست نیروی انتظامی است، اما در این بخش حساسیت و سختگیری بیشتری وجود دارد؛ چرا که توانایی داوطلبان در تفکیک رنگها در فعالیتهایی مانند نقشه خوانی، هدایت جنگ افزارها و شناسایی در فواصل شب بسیار حائز اهمیت است. لازم به ذکر است بدانید، نقص در تشخیص رنگهای اصلی (قرمز و سبز) عموما منجر به نقص عضو پزشکی و رد صلاحیت نهایی برای ورود به کادر افسری یا درجه داری ارتش میشود.
کور رنگی در استخدام سپاه
در گزینش و معاینات استخدامی سپاه پاسداران، تست کور رنگی با استفاده از صفحات ایشی هارا با حساسیت بالا صورت میگیرد و داوطلبان باید بتوانند اعداد رنگی را در کمترین زمان ممکن تشخیص دهند. از آنجایی که دید رنگی در برخی بخشها مانند عملیاتها، فنی و ناوبری بسیار اهمیت دارد، وجود هرگونه مشکل و اختلال در تشخیص رنگهای اصلی (علیالخصوص قرمز و سبز) باعث مردودیت فرد در معاینات پزشکی شده و این نقص عضو از نظر آیین نامه پزشکی نیروهای مسلح غیرقابل درمان و مانعی برای انجام ماموریتهای نظامی به شمار میرود.
تست کور رنگی در آزمایشات طب کار
همانطور که در این مقاله از سایت سیناکر گفته شد، تست کور رنگی در معاینات استخدام و طب کار، جزو یکی از مهمترین آزمایش جدی برای مشاغلی میباشد که با ایمنی عمومی و دقت عملیاتی مانند ارگانهای نظامی (سپاه، ارتش و نیروی انتظامی) سر و کار دارند. در نهایت باید بگوییم که تشخیص درست رنگها در این معاینات، یک موضوع سلیقهای نمیباشد و یک استاندارد حیاتی برای پیشگیری از حوادث جبران ناپذیر در محیطهای نظامی، رانندگی و کار با تجهیزات حساس الکتریکی محسوب میشود.