فشار خون عصبی به انگلیسی (Nervous blood pressure) شناخته میشود، در واقع نوعی افزایش فشار خون است که معمولاً به دلیل استرس، اضطراب یا تنشهای روانی ایجاد میشود. در این حالت، بدن برای واکنش به فشارهای روحی، هورمونهایی ترشح میکند که باعث افزایش ضربان قلب و تنگ شدن عروق خونی میشوند و نتیجه این فرایند، باعث افزایش موقت فشار خون میشود. این مسئله ممکن است حتی در افرادی که در شرایط عادی فشار خون نرمالی دارند نیز رخ دهد. امروزه استرسهای روزمره و فشارهای روانی، باعث ایجاد فشار خون عصبی بالا در بین افراد شده و آن را به مشکلی نسبتاً شایع تبدیل کرده است و ممکن است علائمی نظیر تپش قلب، سردرد، سرگیجه و احساس فشار در قفسه سینه را برای فرد به همراه داشته باشد.
از این رو قصد داریم در این مقاله به طور جامع درباره فشار خون عصبی و مشکلات آن صحبت کنیم؛ چرا که تکرار مداوم این مسئله میتواند بستری برای ایجاد مشکلات جدی در زمینه سلامت قلب و عروق فراهم کند. همچنین نکاتی درباره شناخت علائم، عوامل ایجادکننده و روشهای درمان فشار خون عصبی نیز در اختیار شما قرار خواهد گرفت، پس لطفاً تا انتهای این بخش همراه ما باشید.
فشار خون عصبی چیست؟
بدن ما در برابر استرس و فشارهای روانی، معمولاً واکنشهای خاصی از خود نشان میدهد که گاهی اوقات میتواند باعث افزایش فشار خون شود. جالب است بدانید بسیاری از افراد در مواجهه با استرس، به سمت عادات ناسالمی مانند سیگار کشیدن یا مصرف الکل میروند که این رفتارهای پرخطر، به مرور زمان میتوانند زمینهساز افزایش دائمی فشار خون بشوند.
در واقع، استرس باعث ترشح هورمونهایی میشود که ضربان قلب را به سرعت بالا برده و با نیروی بیشتری به دیواره رگها فشار وارد میکند. با وجود اینکه متخصصان بر این باورند استرس مستقیماً منجر به فشار خون بالا نمیشود، اما این واکنشهای ناسالم ما به استرس هستند که در بروز و پایداری فشار خون عصبی نقش مهمی ایفا میکنند.
علائم فشار خون عصبی چیست؟
بیشتر افرادی که به فشارخون عصبی دچار هستند، معمولاً از ابتلا به آن آگاهی ندارند؛ چرا که این عارضه پس از فروکش کردن فشارهای عصبی و استرس، رفع میشود. با این حال تجربه مداوم افزایش فشارخون به دلیل فشارهای عصبی، ممکن است با عوارض جانبی همراه باشد. به همین جهت توصیه میشود با کمک دستگاه فشارسنج خانگی، به طور منظم فشار خون خود را بررسی کنید. رایجترین نشانههای فشار خون عصبی شامل این موارد میشوند:
علائم فشار خون عصبی
- خونریزی بینی
- اختلالات بینایی
- عرق کردن زیاد
- گرگرفتگی صورت
- ضربان قلب نامنظم
- بروز مشکلات تنفسی
- تجربه سردردهای شدید
- مشکل در خواب شبانه
- احساس عصبانیت شدید
- وجود لکه خونی در چشم
- احساس درد در قفسه سینه
- احساس ضعف و خستگی مفرط
- احساس درد در ناحیه گردن یا گوش، سرگیجه
فشار عصبی نرمال چند است؟
معمولاً فشار خون عصبی در افرادی مشاهده میشود که به طور ژنتیکی فشار خون آنها کمی بالاتر از حد طبیعی (۱۲۰/۸۰ میلیمتر جیوه) است. این افراد با قرارگیری در شرایط استرسزا یا تجربه اضطراب ممکن است دچار افزایش فشار خون بیشتری بشوند. به این معنی که در زمان مواجهه با فشارهای روانی، فشار خون این افراد نسبت به افراد سالم به میزان بیشتری افزایش پیدا میکند.
در بسیاری از موارد، فشار سیستولیک این افراد در حالت عادی بین ۱۴۰ تا ۱۵۰ و فشار دیاستولیک آنها در حدود ۹۰ تا ۹۵ میلیمتر جیوه قرار دارد. زمانی که فرد لحظههای پرتنش و استرسزایی را تجربه میکند، فشار سیستولیک ممکن است حتی به حدود ۱۸۰ برسد و در این شرایط نشانههای فشار خون عصبی نمایان میشوند.
فرق بین فشار خون و فشار عصبی
تفاوت فشار خون بالا و فشار خون عصبی به منشأ ایجاد آنها بستگی دارد. فشار خون عصبی زمانی رخ میدهد که فرد با استرس و تنشهای روانی شدید درگیر شود؛ در واقع در این شرایط واکنش بدن به فشارهای روحی، افزایش موقتی فشار خون است. در حالی که فشار خون بالا معمولاً به خاطر عواملی عمیقتر نظیر ژنتیک، افزایش سن، تغذیه ناسالم، سبک زندگی کم تحرک یا اضافهوزن ایجاد میشود. با این حال، در برخی افراد ممکن است همین فشارهای عصبی، محرک افزایش فشار خون که به آن فشار خون عصبی نیز گفته میشود، باشد.
افت فشار خون عصبی چگونه است؟
کاهش فشار خون عصبی نوعی افت موقت فشار خون است که منشأ اصلی آن به واکنش سیستم عصبی خودکار بدن نسبت به استرس، اضطراب، ترس یا خستگی عصبی مربوط میشود و مشکلات فیزیکی قلب و عروق در آن دخیل نیستند. برای کاهش فشار خون عصبی، لازم است بر روی راهکارهایی که باعث کاهش استرس و از بین رفتن فشار عصبی میشوند، متمرکز شوید. تمرینات مربوط به تنفس عمیق و استفاده از روشهای آرامشبخش که باعث تسکین ماهیچههای بدن شده و آن را آرامتر میکنند، در درمان افت فشار عصبی بسیار مؤثرند.
همچنین خواب کافی و رویارویی با مشکلات و چالشهایی که در زندگی روزمره ایجاد میشوند، بهجای اجتناب از آنها، میتواند نقش مهمی در تقویت سیستم عصبی و افزایش توانایی بدن در کنترل فشار خون داشته باشد.
علائم افت فشار خون عصبی
کاهش جریان خونرسانی به عضلات مختلف، باعث بروز نشانههایی در افراد میشود که نشان دهنده کاهش فشار خون عصبی است. علائمی مانند سبکی سر، سرگیجه و تاری دید جز این علائم هستند. همچنین احساس ضعف و بیحالی، گیجی و غش کردن نیز از دیگر نشانههای علائم افت فشار خون عصبی به شمار میروند.
علت ابتلا به فشارخون عصبی
افزایش اضطراب و استرس بدن، از اصلیترین دلایل ابتلا به فشار عصبی محسوب میشوند. زمانی که فرد به طور دائم در موقعیتهای استرسزا قرار بگیرد و یا فشار عصبی زیادی را تحمل کند، ممکن است دچار افزایش فشارخون شود. با این حال بهتر است بدانید فشارهای عصبی و استرس به طور مستقیم فشارخون را افزایش نمیدهند.
بلکه هورمونهایی که در بدن هنگام تحمل استرس ترشح میشوند، میتوانند باعث آسیب دیدن رگهای خونی شوند. در نهایت ابتلا به بیماریهای قلبی از نتایج این عارضه به شمار میرود که از آن به عنوان افزایش فشار خون عصبی نیز یاد میشود. عوامل اثرگذار دیگری که بر افزایش فشار عصبی بدن تأثیر دارند، عبارتاند از:
عوامل افزایش فشار عصبی
- مشکلات کلیوی
- بیماری ارثی فشار خون بالا
- کمبود خواب و استراحت کافی
- مشکل اضافه وزن زیاد و چاقی
- مصرف غذاهای چرب، شور و مضر
- استعمال دخانیات و مصرف نوشیدنیهای الکلی
- مصرف برخی داروها مثل داروهای ضد افسردگی و ضد آلرژی
فشار خون عصبی در بارداری چیست؟
دوران بارداری برای بیشتر زنان با احساس استرس و اضطراب فراوانی همراه است که برای آنها افزایش فشار خون یا همان پره اکلامپسی (Preeclampsia) را به همراه دارد. این عارضه میتواند به زایمان زودرس یا تولد نوزاد با وزن بسیار کم منجر شود؛ بنابراین لازم است با استفاده از راهکارهای آرامش ذهن مانند تنفس عمیق یا یوگا، استرس و اضطراب این دوران کاهش بدهید.
عوارض فشار خون عصبی چیست؟
به طور کلی، استرس میتواند باعث افزایش ناگهانی فشار خون شود و زمانی که برطرف شود، فشار خون به حالت نرمال بازمیگردد. با این حال، استرسهای ناگهانی و افزایش فشار خون میتوانند خطر سکته و حملات قلبی را به همراه داشته باشند. همچنین آسیب دیدن رگهای خونی، قلب و کلیه نیز از دیگر عوارض فشار خون عصبی محسوب میشوند.
فشار عصبی و خون دماغ شدن|فشار عصبی باعث خون دماغ میشود؟
استرس به تنهایی باعث خونریزی بینی نمیشود. با این حال، ممکن است در صورت استرس و اضطراب شدید، فشار خون افزایش یابد و بینی دچار خونریزی شود.
فشار خون عصبی خطرناک است؟
برای پاسخ به این سؤال میتوان گفت که فشار خون عصبی میتواند با خطراتی همراه باشد. زمانی که فشار خون بالا میرود، امکان بروز سکته و حملات قلبی نیز بیشتر میشود. در واقع، این مسئله همیشه اتفاق نمیافتد، اما احتمال آن نیز وجود دارد. به همین دلیل لازم است با مدیریت استرس و اعصاب، بدن را از قرار گرفتن در شرایط و وضعیتهای خطرناک دور نگه دارید.
برای فشار عصبی چه بخوریم؟
استفاده از یک رژیم غذایی سالم که شامل موارد زیر باشد، به کاهش علائم فشار خون عصبی کمک زیادی میکند:
- لبو
- سیر
- جو دوسر
- روغن زیتون
- شکلات تلخ
- ماهی سالمون و قزلآلا
- استفاده از لبنیات کم چرب
- میوههایی نظیر انار، موز، بلوبری و انواع توت
- مصرف انواع ادویه نظیر آویشن، دارچین و رزماری
- دانههای روغنی نظیر تخمه آفتابگردان و تخمه کدو
- استفاده از سبزیجات برگ سبز مانند کلم برگ، اسفناج، شلغم، ریحان، کاهو و کلم پیچ
بهترین قرص برای فشار خون عصبی|اسم قرص فشار خون عصبی
برخی قرصها در درمان فشار خون نقش مؤثری دارند و با کمک آنها میتوان نشانههای اضطراب و استرس را کاهش داد. در ادامه بعضی از قرصهایی که برای فشار خون عصبی کاربرد دارند را معرفی میکنیم. توجه داشته باشید قرصهای زیر باید با اجازه پزشک استفاده شوند و باید از مصرف خودسرانه آن خودداری کنید.
- بوسپیرون (Buspirone): این قرق سروتونین مغز را تحت تأثیر قرار میدهد.
- بنزودیازپینها (Benzodiazepines): به کاهش اضطراب و تنش کمک میکنند.
- داروهای ضدافسردگی: داروهایی مانند فلوکستین (Fluoxetine) و سرترالین (Sertraline) میتوانند باعث کاهش علائم اضطراب شوند.
- بتا بلاکرها یا مسدودکنندههای بتا (beta-blockers): این داروها با تحت تأثیر قرار دادن سیستم عصبی، باعث کاهش ضربان قلب یا فشارخون میشوند.
بیشتر بخوانید: لیست کامل قرصهای فشار خون و نحوه مصرف صحیح
روشهای تشخیص فشار خون عصبی
برای تشخیص فشار خون عصبی، لازم است زمانهایی که فشار خون افزایش پیدا میکند، بررسی شود. در این شرایط، پزشک فشار خون فرد را در موقعیتهای مختلفی مثل زمانی که دچار استرس شده و همچنین در حالت آرامش است، اندازهگیری میکند. در صورتی که فشار خون در زمان اضطراب، عصبانیت یا تنشهای روحی افزایش پیدا کند و در حالت عادی طبیعی باشد، احتمالاً فرد به فشار خون عصبی دچار شده است.
اندازهگیری فشار خون در شرایط مختلف
برای تشخیص فشار خون عصبی، پزشک ممکن است فشار خون بیمار را در شرایط مختلفی مانند وقتی که در حالت استراحت و یا در زمان استرس است، اندازهگیری کند. در صورتی که فشار خون فرد به طور مداوم در شرایط استرسزا دچار افزایش شود و در شرایط عادی کاهش یابد، پزشک ممکن است تشخیص فشار خون عصبی بدهد.
تشخیص فشار خون عصبی با بررسی هورمونهای استرس
اندازهگیری سطح هورمونهای استرس همچون آدرنالین و کورتیزول میتواند در تشخیص فشار خون عصبی مؤثر باشد. معمولاً سطح این هورمونها در زمان استرس برای افرادی که به فشار خون عصبی مبتلا هستند، بالاست.
مانیتورینگ فشار خون ۲۴ ساعته
پزشک ممکن است برای افرادی که علائم فشار خون عصبی دارند، مانیتورینگ فشار خون ۲۴ ساعته تجویز کند. این دستگاه به صورت مداوم فشار خون را در طول شبانه روز اندازهگیری میکند تا مشخص شود آیا فشار خون فرد در طول روز با تغییرات زیادی همراه بوده یا خیر.
راه های پیشگیری و کاهش فشار خون عصبی
به طور کلی مدیریت استرس و استفاده از یک سبک زندگی سالم میتواند در پیشگیری از فشار خون عصبی، مؤثر باشد. در ادامه برخی از راهکارهای کاربردی را شرح میدهیم:
- ورزش منظم: فعالیت بدنی منظم باعث بهبود سلامت قلب و عروق و کاهش احساس اضطراب میشود.
- انجام تمرینات ذهنی و مدیتیشن: این تمرینات برای کاهش استرس مؤثر است و به شما در ایجاد احساس آرامش کمک میکند.
- داشتن خواب کافی و منظم: کمک گرفتن از یک الگوی خواب منظم به بدن این فرصت را میدهد تا به خوبی استراحت کرده و با استرس به شکل بهتری مقابله کند.
درمان فشار خون عصبی
روشهای زیر به کنترل فشار خون عصبی کمک میکنند که در ادامه هر یک را به تفکیک شرح میدهیم:
درمان خانگی فشار خون عصبی
بهترین روش خانگی برای درمان فشار خون عصبی بالا، تغییر سبک زندگی است. برای این کار میتوانید از روشهای زیر کمک بگیرید:
درمان خانگی فشار خون عصبی
- استراحت و خواب کافی
- رعایت رژیم غذایی سالم و اصولی
- انجام ورزش به طور منظم و حفظ تناسب اندام
- دور ماندن از موقعیتهای استرسزا، حساس و پر تنش
- ترک عادات غلط نظیر استفاده از سیگار و نوشیدنیهای الکلی
- محدود کردن مصرف نوشیدنیهای کافئیندار مانند چای و قهوه
درمان دارویی فشار خون عصبی
برای درمان فشار خون عصبی بالا میتوانید از داروهای زیر استفاده کنید:
- بتا بلاکرها
- آلفا بلاکرها
- مصرف داروهای ادرارآور
- داروهای گشادکنندههای عروق
- مسدودکنندههای کانال کلسیم
- مسدود کنندههای گیرنده آنژیوتانسین II
- مهارکنندههای رنین (renin inhibitors)
- مهارکنندههای آنزیم مبدل آنژیوتانسین (ACE)
- آنتاگونیستهای آلدوسترون (aldosterone antagonists)
درمان فشار خون عصبی بالا در طب سنتی
متخصصان طب سنتی برای درمان فشار خون عصبی بالا از داروهای گیاهی کمک میگیرند. این داروها از خواص طبیعی بهرهمند هستند و میتوانند استرس و اضطراب بدن را کاهش بدهند. با این حال بهتر است اگر قصد دارید با استفاده از طب سنتی فشار خون عصبی خود را درمان کنید، ابتدا از پزشک متخصص مشاورههای لازم را دریافت نمایید؛ زیرا از نظر علمی، استفاده از چنین روندی برای درمان، ریسک زیادی دارد. در نهایت داروهایی که در این روش ممکن است به کاهش فشار خون عصبی کمک کنند، شامل موادی مانند سیر، عناب، زعفران و زردچوبه هستند.
سخن نهایی
توجه به فشار خون عصبی و مدیریت آن برای حفظ سلامت کلی بدن بسیار مهم است و با یادگیری اصول روشهای کنترل استرس و داشتن یک سبک زندگی سالم، میتوان از تکرار این مشکل و عوارض احتمالی آن جلوگیری کرد. پزشکان برای پیشگیری و کاهش فشار خون عصبی، راهکارهایی نظیر کنترل استرس، حفظ آرامش ذهنی، ورزش منظم، تغذیه سالم و خواب کافی را توصیه میکنند.
در نهایت چنانچه علائم افزایش فشار خون عصبی را به طور مکرر تجربه میکنید، بهتر است جهت مشورت و بررسیهای بیشتر به نزد پزشک مراجعه کنید تا از بروز مشکلات جدیتر جلوگیری شود. از اینکه تا انتهای این مطلب همراه ما بودید، از شما تشکر میکنیم.