آزمایش خون همواره به پزشکان در شناخت و بررسی بسیاری از بیماریها کمک میکند و زمانی که نتیجه آزمایش را مشاهده میکنید، با پارامترهای مختلفی رو به رو میشوید که ممکن است بسیاری از آنها برای شما ناآشنا باشند و یکی از این عبارات، MCHC است.
آزمایش MCHC یکی از گزینههای مهم در آزمایش CBC (شمارش کامل خون) است و میزان غلظت متوسط هموگلوبینهایی که در گلبولهای قرمز خون موجود هستند را مورد بررسی قرار میدهد. در این مقاله از سایت سیناکر قصد داریم شما را با تفسیر این کلمه، علل بالا و پایین بودن میزان آن، مقادیر طبیعی و غیرطبیعی، نحوه اندازهگیری آشنا کنیم، پس تا انتهای این محتوا با ما همراه باشید.
آنچه در این مقاله خواهید خواند
mchc در آزمایش خون چیست و معنی آن
آزمایش MCHC در واقع مخفف Mean Corpuscular Hemoglobin Concentration است و به عنوان از یکی از گزینههای مهم در آزمایش CBC (شمارش کامل خون) به شمار میآید. این پارامتر غلظت هموگلوبین موجود در داخل یک گلبول قرمز را نشان میدهد و معمولاً MCHC، به منظور تشخیص بیماریهای خونی و یا جهت بررسی اثربخشی درمان بعضی از بیماریها مورد ارزیابی واقع میشود.
نحوه محاسبه mchc به چه صورت است؟
محاسبه mchc به این صورت است که مقدار هموگلوبین شخص بر عدد هماتوکریت فرد تقسیم و در عدد ۱۰۰ ضرب میکنند و دامنه طبیعی mchc، باید بین ۳۳.۴-۳۵.۵ گرم بر دسیلیتر باشد.
پایین بودن mchc در آزمایش خون و علت آن
علت پایین بودن میزان MCHC در آزمایش خون به این معناست که غلظت هموگلوبین در گلبولهای قرمز کاهش یافته و ممکن است علت آن کم خونی هیپو کرومیک باشد. این حالت معمولاً با بروز علائمی در بدن همراه میشود که در تشخیص بیماریها بسیار مؤثر است. علل پایین بودن پارامتر mchc به شرح زیر است:
- کمبود و یا فقر آهن
- بیماریهای سلیاک، کرون و یا جراحیهای معده سبب ایجاد اختلال در جذب آهن هستند.
- افرادی که در دوران قاعدگی خونریزیهای شدیدی را تجربه میکنند و یا کسانی خونریزی ناشی از زخم معده دارند.
- برخی از سرطانهایی که سبب خونریزی داخلی میشوند.
- خونریزی ناشی از وجود انگل در بدن
- مسموم شدن با برخی از فلزات
- همولیز
پیشنهاد مطالعه: بالا بودن wbc در آزمایش خون
علائم پایین بودن mchc چیست؟
در ادامه با برخی از علائم پایین بودن ام سی اچ سی آشنا میشویم.
- احساس خستگی دائمی
- احساس نفس تنگی
- رنگ پریدگی پوست
- کبود شدن پوست به آسانی
- احساس ضعف و سرگیجه
درمان mchc پایین چگونه است؟
در صورت پایین بودن میزان MCHC در آزمایش خون، پزشکان معمولاً روشهای مختلف زیر را جهت درمان آن اتخاذ میکنند:
- توصیه به مصرف غذاهایی که آهن فراوانی، مانند گوشت قرمز، حبوبات، غذاهای دریایی، اسفناج و سایر سبزیجاتی که برگ سبز دارند.
- تجویز مکمل آهن
- مصرف ویتامین B۶، ویتامین B12 و یا فولات در صورت تشخیص کمبود
- افزودن فیبر به مواد غذایی
- کاهش مصرف کلسیم؛ چرا که کلسیم سبب ایجاد اختلال در جذب آهن میشود.
- درمان بیماریهای زمینهای نظیر بیماری تالاسمی و یا التهاب مزمن
بالا بودن mchc در آزمایش خون و دلایل آن
MCHC بالا نشان از افزایش غلظت هموگلوبین در گلبولهای قرمز میدهد که علت آن میتواند کم خونی هایپر کرومیک و یا سایر اختلالات دیگر باشد. رایجترین علل آن عبارتاند از:
- آنمی همولتیک یا بیماری خودایمنی
- اسفروسیتوز ارثی
- دچار شدن به سوختگیهای شدید
- سابقه بیماریهای کبدی
- هایپرتیروئیدی
- آنمی سیکل سل یا کم خونی داسی شکل
- بیماری هموگلوبین C
علائم بالا بودن MCHC چیست؟
در ادامه شما را با برخی رایجترین علائم بالا بودن ام سی اچ سی آشنا میکنیم.
- احساس خستگی و یا تنگی نفس: مشابه MCHC پایین، افزایش غیرطبیعی غلظت هموگلوبین نیز میتواند به خستگی و نفس تنگی منجر شود.
- زردی یا یرقان: در بعضی موارد، ناهنجاری گلبولهای قرمز منجر به تجزیه سریعتر آنها شده و بیلیروبین در خون افزایش مییابد. در نتیجه پوست و چشمها دچار زردی میشوند.
- احساس درد در ناحیه شکم و یا کمر: بزرگ شدن طحال یا کبد میتواند علت این درد باشد که در پروسه تجزیه گلبولهای قرمز تأثیر دارند.
- تیره شدن رنگ ادرار: افزایش بیلی روبین ممکن است تیرهتر شدن رنگ ادرار را به همراه داشته باشد.
- احساس سر درد و یا سرگیجه: همانند MCHC پایین، افزایش غلظت هموگلوبین نیز این علائم راه به همراه دارد.
درمان MCHC بالا چگونه است؟
برای درمان ام سی اچ سی بالا بهتر است راهکارهای زیر را دنبال کنید.
- با مصرف مایعات کافی کم آبی بدن را درمان کنید.
- درمان بیماریهای ژنتیکی و یا اختلالات خودایمنی.
میزان نرمال mchc
میزان MCHC به مقدار هموگلوبین و هماتوکریت وابسته است. میزان طبیعی و نرمال آن در آزمایش خون بین ۳۳.۴ تا ۳۵.۵ گرم بر دسیلیتر است و در صورتی که مقدار MCHC به دست آمده کمتر از ۳۳.۴ باشد، آن را پایینتر از محدوده طبیعی و اگر مقدار آن بالاتر از ۳۵.۵ باشد، MCHC خون شما بالا تلقی میشود. کم و یا زیاد بودن این پارامتر در بسیاری از موارد هشداردهنده است و لازم است تا به آن توجه شود.
پبشنهاد مطالعه: میزان نرمال RBC در آزمایش خون و ادرار
محدوده خطر mchc
در نظر گرفتن یک محدوده خطر مشخص برای MCHC کار آسانی نیست؛ چرا که اهمیت این مورد بیشتر در گرو ارتباط با سایر پارامترهای خونی و علائم بالینی فرد است.
با این وجود محدوده طبیعی MCHC در بزرگسالان معمولاً بین ۳۲ تا ۳۶ گرم بر دسیلیتر است و در صورتی که مقادیر به دست آمده از میزان طبیعی و نرمال آن کمتر و یا بیشتر بوده و همراه با علائم شدید همراه باشد، آن را به عنوان محدوده خطر در نظر میگیریم.
عوارض بالا بودن mchc
بالا بودن مداوم MCHC، به علت آن بستگی دارد و میتواند با عوارضی همراه باشد. این عوارض معمولاً ناشی از خود MCHC بالا نیستند، بلکه علت آنها بیشتر داشتن بیماریهای زمینهای است. سنگ کیسه صفرا، بزرگ شدن طحال، خستگی و ضعف مزمن از عوارض احتمالی بالا بودن mchc است.
پیشنهاد مطالعه: tsh در آزمایش خون
هدف از انجام آزمایش MCHC چیست؟
پزشکان معمولاً آزمایش MCHC را جهت بررسی موارد زیر انجام میدهند:
- بررسی و چکاپ کامل بدن
- شناسایی برخی از بیماریها مانند اختلالات خونی
- اقدام جهت درمان برخی از بیماریها
- ارزیابی نتایج درمان و پیگیری وضعیت پس از آن
- زمانی که در فرد علائم آنمی مانند احساس خستگی، رنگ پریدگی پوست و سرگیجه وجود دارد.
- زمانی که پزشک قصد بررسی سایر دلایل آنمی را دارد.
نحوه انجام آزمایش MCHC خون
آشنایی با فرایند آزمایش MCHC به شما در کاهش میزان استرس و مدیریت روند درمان کمک زیادی میکند. ما سعی کردیم در این مقاله، با تقسیمبندی مراحل این آزمایش به شما در افزایش آگاهیتان کمک کنیم. نکاتی که باید به آن توجه شود به شرح زیر است.
نکاتی که باید قبل از انجام آزمایش MCHC بدانید چیست؟
جهت انجام این آزمایش محدودیتی جهت رژیم غذایی و فعالیتهای بدنی ندارید. این آزمایش تحت پوشش همه بیمهها انجام میشود و پزشکان میتوانند آن را به راحتی تجویز کنند. همچنین به ناشتا بودن نیاز نیست و آزمایش MCHC در هر ساعت از روز قابل انجام دادن است.
توجه داشته باشید به هنگام مراجعه به نزد پزشک، نتایج آزمایشهای قبلی خود را نیز به همراه داشته باشید تا پزشک بتواند وضعیت شما را به درستی مورد ارزیابی قرار بدهد.
پروسه انجام آزمایش MCHC چگونه است؟
آزمایش MCHC در همه آزمایشگاهها انجام میشود. در ابتدا محل خون گیری با الکل استریل شده و آلودگیها تمیز میشوند. سپس در قسمت بالای یک سیاهرگ، تورنیکت را میبندند و سرنگ وارد رگها میشود.
پس از خون گیری، سرنگ را خارج میکنند و متصدی آزمایشگاه از شما درخواست میکند تا محل خروج سوزن را توسط پد الکلی، محکم نگه دارید تا خونریزی بند بیاید. مقدار خون موجود در سرنگ جهت بررسیهای لازم به لوله آزمایش منتقل شده و بدون لخته شدن به آزمایشگاه فرستاده میشود. در آزمایشگاه نمونه توسط دستگاههای مخصوص مورد آزمایش قرار میگیرد و در نهایت نتیجه آن جهت ارزیابی و تفسیر دقیق به پزشک ارسال میشود.
مراقبتهای بعد از انجام آزمایش MCHC چیست؟
بعد از اتمام آزمایش، به اقدام خاصی نیاز نیست. میتوانید فعالیتهای روزانه خود را انجام بدهید. ممکن است بعد از آزمایش عوارض جانبی احتمالی داشته باشید. این عوارض شامل موارد زیر میشوند:
- ممکن است به دلیل پیدا نشدن رگ، متصدی آزمایشگاه مقداری سوزن را در دست شما جا به جا کرده باشد. این جا به جایی با مقداری احساس درد در محل ورود سوزن همراه است.
- در افرادی که به اختلالات انعقادی دچارند و یا خونشان رقیق است، خونریزی ممکن است مدتی ادامه دار باشد.
- در بعضی افراد این احتمال وجود دارد که در محل خون گیری، دچار کبودی وسیع و یا هماتوم بشود.
- اگر در هنگام انجام نمونهگیری اصول بهداشتی به درستی رعایت نشود، این امکان وجود دارد که فرد آزمایش دهنده به عفونت دچار شود.
عوامل مختلف بر MCHC چه تأثیری دارند؟
عوامل گوناگونی بر روی مقدار MCHC و نتیجه آن اثر گذارند. موارد زیر مهمترین آنها هستند:
- تغذیه: کمبود آهن، ویتامین B12 و یا اسیدفولیک در تغییر میزان MCHC مؤثرند.
- وجود بیماریهای زمینهای: وجود برخی از بیماریها نظیر نارساییهای کلیوی، کمکاری تیروئید و بیماریهای کبدی ممکن است میزان MCHC را تغییر بدهند.
- مصرف بعضی از داروها: مصرف بعضی از داروها نظیر مکملهای آهن، داروهای شیمی درمانی و یا داروهای ضدالتهاب MCHC را تغییر میدهند.
سخن پایانی
همان طور که بررسی کردیم، MCHC به عنوان یکی از شاخصههای کلیدی و مهم در آزمایش خون شناخته میشود و به ما اطلاعات مفید و با ارزشی را در مورد غلظت هموگلوبین موجود در گلبولهای قرمز خون میدهد. هر گونه تغییر در میزان آن، بسیار مهم است و باید مورد ارزیابی و بررسی قرار بگیرد چرا که میتواند به عنوان یک زنگ خطر برای وجود یک بیماری زمینهای باشد.
نکتهای که مهم است و باید حتماً به آن توجه کنید این است که تفسیر نتایج آزمایش، مسئلهای است تخصصی و بررسی آن به عهده پزشک متخصص است. در صورتی که راجع به نتایج آزمایش خون خود و یا فرزندتان دچار نگرانی هستید و یا علائمی نظیر خستگی، رنگ پریدگی و یا زردی دارید، بهتر است در اولین اقدام، با یک پزشک متخصص مشورت کنید.